Giải Câu hỏi 2 trang 67 SGK Sinh học 11
Đề bài
Quan sát Hình 10.8, sau đó trả lời các câu hỏi sau:
a) Vận tốc máu biến động như thế nào trong hệ mạch?
b) Cho biết mối liên quan giữa vận tốc máu và tổng tiết diện mạch máu.
Lời giải
a) Vận tốc máu biến động như thế nào trong hệ mạch?
Quan sát Hình 10.8, nhận thấy vận tốc máu không giống nhau ở các loại mạch và thay đổi theo quy luật:
- Vận tốc máu lớn nhất ở động mạch chủ, sau đó giảm dần khi đi qua các động mạch nhỏ, tiểu động mạch và giảm xuống nhỏ nhất ở mao mạch.
- Từ mao mạch, vận tốc máu tăng dần trở lại khi đi qua tiểu tĩnh mạch, tĩnh mạch và đạt giá trị cao ở tĩnh mạch chủ (tuy nhiên vẫn thấp hơn ở động mạch chủ).
Như vậy, trong hệ mạch, vận tốc máu giảm dần từ động mạch → mao mạch, rồi tăng dần từ mao mạch → tĩnh mạch. Vận tốc máu chậm nhất ở mao mạch có ý nghĩa giúp máu có đủ thời gian trao đổi chất và khí với tế bào.
b) Mối liên quan giữa vận tốc máu và tổng tiết diện mạch máu
So sánh hai đường biểu diễn trên Hình 10.8 cho thấy: vận tốc máu tỉ lệ nghịch với tổng tiết diện của mạch.
- Nơi nào có tổng tiết diện mạch lớn thì vận tốc máu nhỏ: mao mạch tuy mỗi mạch rất nhỏ nhưng số lượng cực kì lớn nên tổng tiết diện lớn nhất → vận tốc máu nhỏ nhất.
- Nơi nào có tổng tiết diện mạch nhỏ thì vận tốc máu lớn: động mạch chủ và tĩnh mạch chủ có tổng tiết diện nhỏ → vận tốc máu lớn.
Mối quan hệ này được thể hiện qua công thức: , trong đó là vận tốc máu, là lưu lượng máu (không đổi qua mỗi đoạn hệ mạch trong một đơn vị thời gian) và là tổng tiết diện của mạch. Do không đổi nên càng lớn thì càng nhỏ và ngược lại.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.