Giải Câu hỏi 2 trang 40 SGK Sinh học 12

Lời giải

Thông tin di truyền được mã hoá trong ADN nằm trên NST. Việc truyền đạt ổn định thông tin di truyền qua các thế hệ (tế bào và cơ thể) được bảo đảm nhờ sự phối hợp của ba quá trình: nguyên phân, giảm phân và thụ tinh.

a) Vai trò của nguyên phân

- Từ một tế bào mẹ ($2n$), nguyên phân tạo ra hai tế bào con có bộ NST giống hệt nhau và giống bộ NST của tế bào mẹ ($2n$). Nhờ cơ chế nhân đôi ADN (nhân đôi NST) ở kì trung gian và phân chia đồng đều các NST về hai cực ở kì sau, thông tin di truyền được sao chép chính xác và chia đều cho hai tế bào con.
- Nhờ đó, nguyên phân bảo đảm truyền đạt ổn định thông tin di truyền qua các thế hệ tế bào: giúp cơ thể đa bào lớn lên, các mô sinh trưởng, thay thế và tái sinh tế bào.
- Ở sinh vật đơn bào và sinh vật sinh sản vô tính, nguyên phân còn là cơ chế truyền thông tin di truyền ổn định qua các thế hệ cơ thể, nên các cá thể con giống hệt cơ thể mẹ.

b) Vai trò của giảm phân

- Từ tế bào sinh dục chín ($2n$), giảm phân tạo ra các giao tử mang bộ NST đơn bội ($n$), tức giảm đi một nửa số lượng NST so với tế bào mẹ.
- Việc giảm số NST xuống $n$ là điều kiện để khi thụ tinh bộ NST lưỡng bội ($2n$) đặc trưng của loài được khôi phục, giúp bộ NST của loài không bị tăng lên gấp đôi qua mỗi thế hệ.
- Ngoài ra, nhờ sự trao đổi chéo giữa các NST kép trong cặp tương đồng (kì đầu I) và sự phân li, tổ hợp ngẫu nhiên của các NST (kì sau I), giảm phân tạo ra nhiều loại giao tử khác nhau, là nguồn gốc của biến dị tổ hợp.

c) Vai trò của thụ tinh

- Thụ tinh là sự kết hợp giữa giao tử đực ($n$) và giao tử cái ($n$) tạo thành hợp tử ($n + n = 2n$), khôi phục lại bộ NST lưỡng bội $2n$ đặc trưng của loài.
- Sự tổ hợp ngẫu nhiên của các loại giao tử trong thụ tinh làm tăng số loại kiểu gen ở đời con, tạo thêm nhiều biến dị tổ hợp, làm cho con sinh ra mang đặc điểm của cả bố và mẹ nhưng không hoàn toàn giống bố mẹ.

Kết luận: Giảm phân và thụ tinh phối hợp với nhau giúp duy trì ổn định bộ NST ($2n$) đặc trưng của loài qua các thế hệ cơ thể ở sinh vật sinh sản hữu tính, đồng thời tạo ra biến dị tổ hợp; còn nguyên phân bảo đảm truyền đạt thông tin di truyền ổn định qua các thế hệ tế bào (và qua các thế hệ cơ thể ở sinh sản vô tính).

Đáp số