Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi trang 80 SGK Sinh học 12

Bài 15. Di truyền gene ngoài nhân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát Bảng 15.1, hãy nhận xét chung về kết quả các phép lai trong bảng và giải thích.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 80 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 15.1. Một số phép lai do Correns thực hiện ở cây hoa bốn giờ và kết quả. Bảng gồm cột P (chia thành hai cột con Bố và Mẹ) và cột F₁:

| P (Bố) | P (Mẹ) | F₁ |
|---|---|---|
| Lá trắng | Lá xanh | Lá xanh |
| Lá xanh | Lá trắng | Lá trắng |
| Lá khảm | Lá trắng | Lá trắng |
| Lá trắng | Lá khảm | Lá khảm, lá xanh, lá trắng |
| Lá khảm | Lá xanh | Lá xanh |
| Lá xanh | Lá khảm | Lá khảm, lá xanh, lá trắng |

Lời giải

a) Nhận xét chung về kết quả các phép lai

Trong tất cả 6 phép lai ở Bảng 15.1, màu lá của cây con F₁ luôn giống với màu lá của cây mẹ, hoàn toàn không phụ thuộc vào kiểu hình (màu lá) của cây bố. Cụ thể:

- Bố lá trắng × mẹ lá xanh → F₁ lá xanh (giống mẹ).
- Bố lá xanh × mẹ lá trắng → F₁ lá trắng (giống mẹ).
- Bố lá khảm × mẹ lá trắng → F₁ lá trắng (giống mẹ).
- Bố lá trắng × mẹ lá khảm → F₁ lá khảm, lá xanh, lá trắng (giống mẹ khảm).
- Bố lá khảm × mẹ lá xanh → F₁ lá xanh (giống mẹ).
- Bố lá xanh × mẹ lá khảm → F₁ lá khảm, lá xanh, lá trắng (giống mẹ khảm).

Khi đổi vai trò bố ↔ mẹ (lai thuận – lai nghịch) thì kết quả F₁ khác nhau và đều theo mẹ. Vậy tính trạng màu lá di truyền theo dòng mẹ.

b) Giải thích

- Tính trạng màu lá ở cây hoa bốn giờ do gene nằm trong lục lạp quy định, tức là gene ngoài nhân (gene trong tế bào chất), không nằm trên NST trong nhân.
- Khi thụ tinh, hợp tử nhận phần lớn tế bào chất (chứa lục lạp) từ giao tử cái (trứng) của cây mẹ, còn giao tử đực (hạt phấn) hầu như không đóng góp tế bào chất. Do đó con lai mang lục lạp của mẹ và biểu hiện màu lá giống mẹ ⟶ di truyền theo dòng mẹ, kết quả lai thuận ≠ lai nghịch.
- Cây mẹ lá xanh chỉ chứa lục lạp bình thường → trứng đều mang lục lạp xanh → F₁ toàn lá xanh. Cây mẹ lá trắng chỉ chứa lục lạp đột biến (mất khả năng tạo diệp lục) → F₁ toàn lá trắng.
- Cây mẹ lá khảm có những tế bào chứa lục lạp bình thường, những tế bào chứa lục lạp đột biến, và những tế bào chứa cả hai loại. Khi tạo trứng, sự phân chia ngẫu nhiên các loại lục lạp vào tế bào trứng khiến các trứng khác nhau → F₁ xuất hiện đủ cả ba loại: lá xanh, lá trắng và lá khảm.

Đáp số

Màu lá F₁ luôn giống cây mẹ, không phụ thuộc cây bố (di truyền theo dòng mẹ)Do gene nằm trong lục lạp (gene ngoài nhân); hợp tử nhận tế bào chất chứa lục lạp chủ yếu từ trứng (mẹ). Mẹ khảm phân chia ngẫu nhiên lục lạp vào trứng nên F₁ có cả lá xanh, trắng, khảm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.