Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Bài 3 trang 112 SGK Sinh học 12

Bài 18. Loài và cơ chế hình thành loài (Luyện tập và vận dụng)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Con người có khả năng tạo ra các công cụ và phương tiện để có thể thích nghi hơn với môi trường. Vậy loài người có còn chịu sự tác động của chọn lọc tự nhiên không? Giải thích.

Lời giải

Khẳng định: Loài người vẫn còn chịu tác động của chọn lọc tự nhiên.

Giải thích:

Chọn lọc tự nhiên xảy ra ở bất kì quần thể nào thỏa mãn các điều kiện: có biến dị di truyền giữa các cá thể và có sự khác nhau về khả năng sống sót, sinh sản của các kiểu gene trong một môi trường nhất định. Quần thể người hoàn toàn thỏa mãn các điều kiện đó:

- Quần thể người vẫn mang biến dị di truyền phong phú (do đột biến, do tái tổ hợp qua sinh sản hữu tính), nên các cá thể khác nhau về nhiều đặc điểm có cơ sở di truyền.
- Các cá thể vẫn khác nhau về khả năng sống sót và sinh sản trước những áp lực chọn lọc như tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, kí sinh trùng), điều kiện khí hậu, nguồn dinh dưỡng… Những kiểu gene giúp cá thể chống chịu tốt hơn sẽ để lại nhiều con cháu hơn, làm tần số allele trong quần thể thay đổi qua các thế hệ.

Việc con người tạo ra công cụ, phương tiện, tiến bộ y học và văn hóa chỉ làm thay đổi (giảm nhẹ hoặc làm xuất hiện mới) các áp lực chọn lọc, chứ không loại bỏ hoàn toàn chọn lọc tự nhiên. Một số bằng chứng cho thấy chọn lọc tự nhiên vẫn đang tác động lên loài người:

- Allele HbS (gây hồng cầu hình liềm ở thể dị hợp) được duy trì với tần số cao ở những vùng có bệnh sốt rét, vì người dị hợp tử đề kháng tốt hơn với kí sinh trùng sốt rét.
- Khả năng tiêu hóa lactose (đường sữa) ở người trưởng thành được chọn lọc và lan rộng trong những quần thể có tập quán chăn nuôi, uống sữa.
- Khả năng thích nghi với điều kiện thiếu oxygen ở vùng núi cao (ví dụ cư dân Tây Tạng) là kết quả của chọn lọc đối với các kiểu gene phù hợp.

Kết luận: Nhờ công cụ và tiến bộ xã hội, một số áp lực chọn lọc giảm đi, nhưng do quần thể người vẫn có biến dị di truyền và vẫn có sự chênh lệch về khả năng sống sót, sinh sản trước các áp lực của môi trường (đặc biệt là tác nhân gây bệnh), nên loài người vẫn còn chịu tác động của chọn lọc tự nhiên.

Đáp số

Loài người vẫn còn chịu tác động của chọn lọc tự nhiên; công cụ và tiến bộ xã hội chỉ làm thay đổi áp lực chọn lọc chứ không loại bỏ nó (ví dụ: allele HbS kháng sốt rét, khả năng tiêu hóa lactose, thích nghi vùng núi cao).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.