Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu 1 trang 125 SGK Sinh học 12

Bài 23. Môi trường và các nhân tố sinh thái   Đã kiểm chéo

Đề bài

Phân biệt các nhóm nhân tố sinh thái. Cho ví dụ.

Lời giải

Nhân tố sinh thái là tất cả những yếu tố của môi trường có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp tới sinh vật. Dựa vào bản chất tác động, người ta chia nhân tố sinh thái thành hai nhóm: nhân tố sinh thái vô sinh và nhân tố sinh thái hữu sinh.

a) Nhân tố sinh thái vô sinh (nhân tố không sống)

- Là các yếu tố vật lí và hoá học của môi trường bao quanh sinh vật.
- Đặc điểm: tác động lên sinh vật nhưng không chịu sự chi phối ngược lại của sinh vật theo kiểu quan hệ sống – sống; chúng tạo nên điều kiện sống cho sinh vật.
- Ví dụ: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, gió, không khí (hàm lượng O2O_2, CO2CO_2), độ pH, độ mặn, thành phần cơ giới và chất khoáng của đất…

b) Nhân tố sinh thái hữu sinh (nhân tố sống)

- Là thế giới sinh vật (vi sinh vật, nấm, thực vật, động vật) và con người, thông qua các mối quan hệ giữa các sinh vật với nhau.
- Đặc điểm: các sinh vật tác động qua lại lẫn nhau (cạnh tranh, hỗ trợ, vật ăn thịt – con mồi, kí sinh – vật chủ…). Trong nhóm này, con người được tách thành một nhân tố riêng vì hoạt động của con người (trồng trọt, chăn nuôi, khai thác, bảo vệ hay phá huỷ môi trường…) làm biến đổi mạnh mẽ và nhanh chóng tự nhiên, khác với tác động của các sinh vật khác.
- Ví dụ: quan hệ cạnh tranh ánh sáng giữa các cây trong rừng, sư tử ăn thịt linh dương (quan hệ vật ăn thịt – con mồi), giun đũa kí sinh trong ruột người, con người đắp đê, trồng rừng hoặc chặt phá rừng…

Phân biệt hai nhóm: nhân tố vô sinh là các điều kiện vật lí – hoá học không sống của môi trường, còn nhân tố hữu sinh là các cơ thể sống và mối quan hệ giữa chúng (trong đó con người là nhân tố đặc biệt).

Đáp số

Nhân tố vô sinh: yếu tố vật lí – hoá học không sống (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, đất, không khí…)Nhân tố hữu sinh: thế giới sinh vật và con người cùng các mối quan hệ giữa chúng (cạnh tranh, vật ăn thịt – con mồi, kí sinh…; con người là nhân tố riêng)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.