Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 2 trang 126 SGK Sinh học 12

Bài 23. Môi trường sống và các nhân tố sinh thái   Đã kiểm

Đề bài

Quan sát trong tự nhiên và lấy ví dụ về quy luật tác động không đồng đều của các nhân tố sinh thái lên sinh vật.

Lời giải

## Quy luật tác động không đồng đều của các nhân tố sinh thái lên sinh vật

Nội dung quy luật: Mỗi nhân tố sinh thái tác động không giống nhau lên các chức năng sống khác nhau của cơ thể; ngay với cùng một chức năng sống, mức độ tác động cũng thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Một nhân tố có thể *cực thuận* (thích hợp nhất) đối với quá trình này nhưng lại gây hại hoặc kìm hãm đối với quá trình khác.

Một số ví dụ quan sát được trong tự nhiên:

a) Nhiệt độ với cá chép: Cá chép ở Việt Nam sinh trưởng, phát triển tốt trong khoảng 20 ∘C−28 ∘C20\,^{\circ}\text{C} - 28\,^{\circ}\text{C}, nhưng chỉ đẻ trứng (sinh sản) khi nhiệt độ nước cao hơn 18 ∘C18\,^{\circ}\text{C}. Cùng là nhân tố nhiệt độ nhưng khoảng thích hợp cho chức năng sinh trưởng khác với khoảng thích hợp cho chức năng sinh sản.

b) Ánh sáng với cây trồng: Ở nhiều loài cây (lúa, đậu…), ánh sáng mạnh thuận lợi cho quá trình quang hợp tích lũy chất hữu cơ, nhưng giai đoạn hạt nảy mầm lại cần ít ánh sáng (nhiều hạt nảy mầm tốt trong tối). Cùng một nhân tố ánh sáng tác động khác nhau lên chức năng quang hợp và chức năng nảy mầm.

c) Nhiệt độ theo giai đoạn phát triển của côn trùng: Ở nhiều loài côn trùng, nhiệt độ thích hợp cho các giai đoạn trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành là khác nhau; nhiệt độ thuận lợi cho sự phát triển của ấu trùng có thể không còn thích hợp cho chức năng sinh sản của con trưởng thành.

d) Độ ẩm với cây: Độ ẩm cao thuận lợi cho sự sinh trưởng của thân, lá nhưng lại không thuận lợi (thậm chí cản trở) cho quá trình ra hoa, tạo quả ở một số loài cây.

Kết luận: Một nhân tố sinh thái (nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm…) tác động không đồng đều lên các chức năng sống khác nhau và lên các giai đoạn phát triển khác nhau của cùng một cơ thể sinh vật.

Đáp số

Cá chép: sinh trưởng tốt ở 20−28 ∘C20-28\,^{\circ}\text{C} nhưng chỉ đẻ trứng khi nước trên 18 ∘C18\,^{\circ}\text{C}Ánh sáng: mạnh thuận lợi cho quang hợp nhưng bất lợi cho hạt nảy mầmCôn trùng: nhiệt độ thích hợp cho giai đoạn ấu trùng khác với giai đoạn trưởng thànhĐộ ẩm: cao thuận lợi cho sinh trưởng thân lá nhưng cản trở ra hoa, tạo quả

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.