Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 1 trang 135 SGK Sinh học 12

Bài 24. Sinh thái học quần thể   Đã kiểm

Đề bài

Hãy lấy một số ví dụ về hoạt động khai thác tài nguyên của con người gây ra sự biến động đột ngột số lượng cá thể của quần thể sinh vật.

Lời giải

Hoạt động khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát của con người có thể gây biến động không theo chu kì (biến động đột ngột), làm số lượng cá thể của quần thể giảm mạnh trong thời gian ngắn, thậm chí dẫn tới tuyệt chủng cục bộ hoặc hoàn toàn. Một số ví dụ:

a) Khai thác, đánh bắt thủy sản quá mức

Đánh bắt cá, tôm, mực,… tràn lan bằng lưới mắt nhỏ, lưới vét, chất nổ, xung điện làm số lượng cá thể của quần thể giảm đột ngột, không đủ thời gian phục hồi. Ví dụ: quần thể cá tuyết ở vùng biển Grand Banks (Canada) sụp đổ vào đầu thập niên 1990 do bị khai thác quá mức trong nhiều thập kỉ.

b) Săn bắt, buôn bán động vật hoang dã

Săn voi lấy ngà, tê giác lấy sừng, hổ lấy xương, da,… làm số lượng cá thể của các quần thể này suy giảm đột ngột. Ở Việt Nam, quần thể tê giác một sừng (tê giác Java) ở Vườn quốc gia Cát Tiên đã bị tuyệt chủng, cá thể cuối cùng bị bắn chết năm 2010.

c) Chặt phá rừng, khai thác gỗ và chuyển đổi mục đích sử dụng đất

Chặt phá rừng lấy gỗ hoặc mở rộng đất canh tác, đốt rừng làm nương rẫy phá hủy môi trường sống, làm số lượng cá thể của quần thể cây gỗ lớn (lim, sến, táu,…) cũng như của nhiều loài thú rừng, chim, bò sát,… giảm đột ngột do mất nơi ở và nguồn thức ăn.

d) Khai thác khoáng sản, năng lượng và xây dựng công trình

Khai thác than, quặng, lấp ao hồ, xây đập thủy điện,… làm mất hoặc chia cắt môi trường sống. Ví dụ: đập thủy điện chặn đường di cư sinh sản của nhiều loài cá (cá hồi, cá chép,…), làm số lượng cá thể của chúng giảm đột ngột vì không sinh sản được.

→ Nhận xét: Các hoạt động khai thác tài nguyên quá mức, thiếu kiểm soát của con người thường làm số lượng cá thể của quần thể giảm đột ngột, phá vỡ trạng thái cân bằng của quần thể và có thể dẫn tới suy thoái, tuyệt chủng loài.

Đáp số

a) Đánh bắt thủy sản quá mức → quần thể cá, tôm, mực giảm đột ngột (ví dụ: cá tuyết Grand Banks sụp đổ đầu thập niên 1990)b) Săn bắt, buôn bán động vật hoang dã → quần thể voi, tê giác, hổ giảm đột ngột (ví dụ: tê giác Java ở Cát Tiên bị bắn chết, tuyệt chủng năm 2010)c) Chặt phá rừng, chuyển đổi đất → quần thể cây gỗ lớn, thú rừng, chim, bò sát giảm đột ngột do mất môi trường sốngd) Khai thác khoáng sản, xây đập thủy điện → mất/chia cắt môi trường sống, chặn đường di cư của cá (cá hồi, cá chép…) → giảm đột ngột

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.