Giải Câu 2 trang 157 SGK Sinh học 12
Đề bài
Quan sát Hình 29.3 và trả lời câu hỏi sau:
Vì một lí do nào đó mà chim cú bị loại bỏ khỏi hệ sinh thái thì có thể dẫn đến sự gia tăng số lượng của những loài nào?
Hình 29.3. Lưới thức ăn ở một hệ sinh thái đồng cỏ. Các loài gồm: Cỏ (ở dưới cùng), Thỏ, Chuột, Cào cào, Chim sẻ (ở giữa), Cáo và Cú (ở trên cùng). Các mũi tên (chỉ chiều dòng năng lượng, từ con mồi đến sinh vật ăn nó): Cỏ → Thỏ; Cỏ → Chuột; Cỏ → Cào cào; Cào cào → Chim sẻ; Cào cào → Chuột; Thỏ → Cáo; Chuột → Cáo; Chuột → Cú; Chim sẻ → Cáo; Chim sẻ → Cú.
Lời giải
Phân tích lưới thức ăn (Hình 29.3):
Theo chiều các mũi tên (từ con mồi đến sinh vật ăn nó), chim cú có hai con mồi trực tiếp:
- Chuột Cú (cú ăn chuột)
- Chim sẻ Cú (cú ăn chim sẻ)
Ngoài ra, cáo cũng ăn chuột và chim sẻ (Chuột Cáo; Chim sẻ Cáo), nghĩa là cú và cáo cùng khai thác một nguồn thức ăn (quan hệ cạnh tranh).
a) Các loài tăng trực tiếp (con mồi của cú):
Khi chim cú bị loại bỏ, chuột và chim sẻ mất đi một loài thiên địch khống chế số lượng, áp lực bị ăn thịt giảm số lượng chuột và chim sẻ gia tăng.
b) Loài có thể tăng theo (cáo):
Khi cú biến mất, cáo không còn cạnh tranh với cú về nguồn mồi, lại thêm chuột và chim sẻ trở nên dồi dào hơn nguồn thức ăn của cáo phong phú hơn số lượng cáo cũng có thể gia tăng.
Hệ quả dây chuyền: chuột và chim sẻ tăng sẽ tiêu thụ nhiều cào cào và cỏ hơn cào cào và cỏ có xu hướng giảm. Điều này cho thấy biến động số lượng một loài trong lưới thức ăn kéo theo biến động của nhiều loài khác.
Kết luận: Loại bỏ chim cú làm gia tăng số lượng chuột và chim sẻ (con mồi trực tiếp), và có thể làm tăng số lượng cáo (do bớt cạnh tranh và nguồn mồi dồi dào hơn).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.