Sách giáo khoa Sinh học 12

Giải Câu hỏi 2 trang 186 SGK Sinh học 12

Bài về Phát triển bền vững (Sinh học 12)   Đã kiểm

Đề bài

Trình bày các nhóm biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường và vai trò của chúng đối với phát triển bền vững.

Lời giải

Ô nhiễm môi trường làm suy giảm chất lượng môi trường sống, đe doạ sức khoẻ con người và sinh vật, cản trở phát triển bền vững. Để hạn chế ô nhiễm, cần thực hiện đồng bộ các nhóm biện pháp sau:

a) Nhóm biện pháp công nghệ – kĩ thuật

- Áp dụng công nghệ sản xuất sạch, ít tiêu tốn nguyên liệu và năng lượng, tạo ra ít chất thải.
- Xây dựng và vận hành hệ thống xử lí chất thải (khí thải, nước thải, chất thải rắn, chất thải nguy hại) đạt chuẩn trước khi thải ra môi trường.
- Phát triển và sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng sạch (mặt trời, gió, thuỷ triều, địa nhiệt…) thay cho nhiên liệu hoá thạch; tăng cường tái chế, tái sử dụng chất thải.

*Vai trò:* giảm trực tiếp lượng chất độc hại thải vào môi trường, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng — là nền tảng vật chất – kĩ thuật của phát triển bền vững.

b) Nhóm biện pháp sinh học

- Trồng cây gây rừng, phủ xanh đất trống đồi núi trọc, bảo vệ rừng và các hệ sinh thái tự nhiên để hấp thụ khí CO2CO_2, lọc bụi, điều hoà khí hậu.
- Sử dụng vi sinh vật, thực vật để xử lí ô nhiễm (xử lí sinh học nước thải, cải tạo đất, hấp thụ kim loại nặng – phytoremediation…).
- Bảo tồn đa dạng sinh học nhằm duy trì sự ổn định và khả năng tự điều chỉnh, tự phục hồi của các hệ sinh thái.

*Vai trò:* làm sạch môi trường một cách tự nhiên, bền vững, chi phí thấp; duy trì đa dạng sinh học và các dịch vụ hệ sinh thái cần cho sự sống.

c) Nhóm biện pháp quản lí – luật pháp – chính sách (bao gồm cả công cụ kinh tế)

- Xây dựng và thực thi Luật Bảo vệ môi trường, các quy chuẩn, tiêu chuẩn về khí thải, nước thải; xử phạt nghiêm hành vi gây ô nhiễm; yêu cầu đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trước khi triển khai dự án.
- Quy hoạch hợp lí các khu công nghiệp, khu dân cư.
- Sử dụng công cụ kinh tế: thuế, phí môi trường, tín dụng ưu đãi và trợ giá cho công nghệ sạch, thị trường tín chỉ carbon để khuyến khích giảm phát thải.

*Vai trò:* tạo hành lang pháp lí bắt buộc và động lực kinh tế để mọi chủ thể sản xuất, sinh hoạt phải có trách nhiệm với môi trường; bảo đảm phát triển hài hoà cả kinh tế, xã hội và môi trường.

d) Nhóm biện pháp giáo dục – truyền thông, nâng cao ý thức cộng đồng

- Đưa nội dung giáo dục môi trường vào chương trình học các cấp; tuyên truyền nâng cao nhận thức về tác hại của ô nhiễm.
- Hình thành lối sống xanh: tiết kiệm điện nước, hạn chế túi nilon và đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác tại nguồn, tiêu dùng bền vững.
- Vận động cộng đồng tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.

*Vai trò:* thay đổi hành vi từ gốc rễ, biến bảo vệ môi trường thành hành động tự giác của toàn xã hội — yếu tố xã hội quyết định tính lâu dài của mọi biện pháp khác.

Kết luận: Các nhóm biện pháp trên có quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau. Khi được thực hiện đồng bộ, chúng vừa bảo vệ môi trường, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo đảm công bằng xã hội — ba trụ cột của phát triển bền vững: đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.

Đáp số

Công nghệ – kĩ thuật: sản xuất sạch, xử lí chất thải, năng lượng tái tạo, tái chế → giảm chất độc hại, tiết kiệm tài nguyên (nền tảng vật chất)Sinh học: trồng rừng, dùng vi sinh vật/thực vật xử lí ô nhiễm, bảo tồn đa dạng sinh học → làm sạch tự nhiên, duy trì hệ sinh tháiQuản lí – luật pháp – chính sách (gồm công cụ kinh tế: thuế/phí, tín chỉ carbon): luật, tiêu chuẩn, ĐTM, chính sách xanh → hành lang pháp lí và động lực kinh tế buộc tuân thủGiáo dục – truyền thông: nâng cao ý thức, lối sống xanh → hành động tự giác của cộng đồng, bảo đảm tính bền vữngPhối hợp đồng bộ các nhóm bảo đảm ba trụ cột phát triển bền vững: bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế, công bằng xã hội

Lưu ý: Cả hai lời giải đều đúng về nội dung; khác nhau chủ yếu ở cách gộp/tách nhóm. LG1 chặt chẽ, đủ 4 nhóm chuẩn SGK nhưng thiếu rõ công cụ kinh tế và chỉ nhấn trụ cột môi trường. LG2 tách 'kinh tế' thành

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.