Giải Câu hỏi 2 trang 11 SGK Sinh học 12

Lời giải

Phân biệt cấu trúc gene ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực (dựa vào Hình 2.2):

Gene mã hoá protein ở cả hai nhóm sinh vật đều gồm ba vùng theo chiều từ đầu 5' đến 3': vùng điều hoà → vùng mã hoá → vùng kết thúc. Tuy nhiên, cấu trúc cụ thể của từng vùng có những điểm khác nhau:

a) Về vùng mã hoá:
- Ở sinh vật nhân sơ: vùng mã hoá là gene không phân mảnh, tức toàn bộ vùng mã hoá đều mang thông tin mã hoá cho sản phẩm (không có đoạn xen giữa bị loại bỏ). Các trình tự mã hoá liên tục từ đầu đến cuối.
- Ở sinh vật nhân thực: vùng mã hoá là gene phân mảnh, gồm các đoạn exon (đoạn được dịch mã, mang thông tin tạo sản phẩm) nằm xen kẽ với các đoạn intron (đoạn không được dịch mã). Trong Hình 2.2b có ba đoạn exon xen với hai đoạn intron.

b) Về cách tổ chức các gene trên phân tử DNA:
- Ở sinh vật nhân sơ: nhiều gene (Gene A, Gene B, Gene D) thường nằm liền kề nhau trong vùng mã hoá và dùng chung một vùng điều hoà và một vùng kết thúc (tổ chức thành cụm/operon).
- Ở sinh vật nhân thực: mỗi gene thường có vùng điều hoà và vùng kết thúc riêng, các gene phân bố độc lập hơn.

Kết luận: Khác biệt cơ bản nhất là gene ở sinh vật nhân sơ không phân mảnh (vùng mã hoá liên tục) và nhiều gene có thể dùng chung vùng điều hoà – kết thúc; còn gene ở sinh vật nhân thực phân mảnh (exon xen kẽ intron) và mỗi gene thường có vùng điều hoà, kết thúc riêng.

Đáp số