Giải Bài 1 trang 64 SGK Tiếng Việt 4
Đề bài
Đọc hướng dẫn và thực hành sử dụng từ điển.
(1) Chọn từ điển thích hợp với học sinh tiểu học.
(2) Đọc Hướng dẫn sử dụng (cách sắp xếp mục từ và các thông tin cần thiết khác).
(3) Đọc bảng chữ viết tắt.
(4) Tra từ cần tìm nghĩa.
Sơ đồ 4 bước thực hành tra từ điển, kèm hình minh họa mấy cuốn từ điển xếp chồng và hai bảng tư liệu:
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG
1. Các mục từ được sắp xếp theo thứ tự chữ cái A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê, G, H, I, K, L, M, N, O, Ô, Ơ, P, Q, R, S, T, U, Ư, V, X, Y và thứ tự dấu thanh (thanh điệu): ngang (không dấu), huyền, hỏi, ngã, sắc, nặng.
2. Các từ đồng âm khác nghĩa được sắp xếp thành các mục từ riêng có đánh số 1, 2, 3,... sát sau mỗi từ để khu biệt.
CHỮ VIẾT TẮT
| Viết tắt | Nghĩa | Viết tắt | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| cd | ca dao | nh | như |
| dt | danh từ | pht | phụ từ |
| đph | địa phương | thng | thành ngữ |
| kng | khẩu ngữ | tt | tính từ |
Gợi ý trả lời
Bài tập thực hành tra từ điển gồm 4 bước. Em làm lần lượt như sau:
a) Chọn từ điển thích hợp với học sinh tiểu học.
Em chọn cuốn *Từ điển Tiếng Việt* dành cho học sinh (có cỡ chữ to, rõ, giải nghĩa ngắn gọn, dễ hiểu, có ví dụ minh hoạ), không chọn các từ điển chuyên ngành hay từ điển quá dày dành cho người lớn.
b) Đọc Hướng dẫn sử dụng (cách sắp xếp mục từ và các thông tin cần thiết khác).
Theo phần *HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG* in trong từ điển, em nắm được hai điều quan trọng:
- Các mục từ được xếp theo thứ tự bảng chữ cái: A, Ă, Â, B, C, D, Đ, E, Ê, G, H, I, K, L, M, N, O, Ô, Ơ, P, Q, R, S, T, U, Ư, V, X, Y; nếu chữ cái đầu giống nhau thì xếp tiếp theo thứ tự dấu thanh: ngang (không dấu) → huyền → hỏi → ngã → sắc → nặng.
- Những từ đồng âm khác nghĩa được tách thành các mục từ riêng, đánh số 1, 2, 3,… ngay sau từ để phân biệt (ví dụ: *đá¹*, *đá²*).
c) Đọc bảng chữ viết tắt.
Em đọc bảng *CHỮ VIẾT TẮT* để hiểu các kí hiệu ghi trong mục từ:
- cd: ca dao
- dt: danh từ
- đph: địa phương
- kng: khẩu ngữ
- nh: như
- pht: phụ từ
- thng: thành ngữ
- tt: tính từ
Nhờ đó, khi tra một từ em biết ngay từ đó là *danh từ (dt)* hay *tính từ (tt)*, nghĩa được dùng trong *khẩu ngữ (kng)* hay là một *thành ngữ (thng)*,…
d) Tra từ cần tìm nghĩa.
Em tra theo trình tự:
- Xác định chữ cái đầu của từ, lật đến phần có chữ cái đó.
- Dò theo thứ tự các chữ cái tiếp theo, rồi đến thứ tự dấu thanh để tìm đúng mục từ.
- Đọc phần giải nghĩa, chú ý các chữ viết tắt (loại từ, phạm vi sử dụng) và ví dụ đi kèm; nếu từ có đánh số 1, 2,… thì chọn mục từ có nghĩa đúng với câu em đang đọc.
*Ví dụ tra từ "nhân hậu":* mở đến chữ N → tìm cụm nh → dò đến nhân → tìm nhân hậu; đọc được nhân hậu là *tính từ (tt)*, nghĩa là có lòng thương người, ăn ở có tình nghĩa.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.