Giải Bài 3 trang 79 SGK Tiếng Việt 4
Đề bài
NGỮ LIỆU: Đồng làng vương chút heo may
Mầm cây tỉnh giấc, vườn đầy tiếng chim
Hạt mưa mải miết trốn tìm
Cây đào trước cửa lim dim mắt cười
Quất gom từng giọt nắng rơi
Làm thành quả – trăm mặt trời vàng mơ…
(Đỗ Quang Huỳnh)
Trong đoạn thơ dưới đây, những vật và hiện tượng tự nhiên nào được nhân hoá? Chúng được nhân hoá bằng cách nào?
Gợi ý trả lời
Bước 1. Tìm những sự vật, hiện tượng tự nhiên được nhân hoá trong đoạn thơ
Đọc kĩ đoạn thơ, ta thấy các sự vật, hiện tượng tự nhiên sau được nhân hoá:
a) Mầm cây – "*tỉnh giấc*"
b) Hạt mưa – "*mải miết trốn tìm*"
c) Cây đào – "*lim dim mắt cười*"
d) Quất (cây quất) – "*gom từng giọt nắng rơi / Làm thành quả*"
Bước 2. Cho biết chúng được nhân hoá bằng cách nào
Theo bài học về biện pháp nhân hoá (SGK Tiếng Việt 4 – Kết nối tri thức), có 3 cách nhân hoá:
- Gọi sự vật bằng từ ngữ dùng để gọi người.
- Tả sự vật bằng những từ ngữ dùng để tả người.
- Nói với sự vật thân mật như nói với người.
Tất cả các sự vật, hiện tượng tự nhiên ở trên đều được nhân hoá bằng cùng một cách: dùng những từ ngữ chỉ hoạt động, đặc điểm của con người để tả sự vật:
a) Mầm cây được tả bằng từ chỉ hoạt động của người: *tỉnh giấc* (như người ngủ dậy).
b) Hạt mưa được tả bằng từ chỉ hoạt động của người: *mải miết trốn tìm* (như em bé chơi trò trốn tìm).
c) Cây đào được tả bằng từ chỉ hoạt động, trạng thái của người: *lim dim mắt cười* (như người đang mỉm cười).
d) Cây quất được tả bằng từ chỉ hoạt động của người: *gom* từng giọt nắng, *làm thành* quả (như người chăm chỉ gom góp, tạo ra).
Kết luận: Nhờ cách nhân hoá này, cảnh vật mùa xuân trong đoạn thơ trở nên sinh động, gần gũi, có hồn như con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.