Giải Bài 1 trang 12 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
NGỮ LIỆU: Chú bé vùng biển
Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ.
Lúc này, Thắng đang ngồi trên chiếc thuyền đậu ở ngoài cùng. Nó trạc tuổi thằng Chân "phệ" nhưng cao hơn hẳn cái đầu. Nó cởi trần, phơi nước da rám đỏ khoẻ mạnh của những đứa trẻ lớn lên với nắng, nước mặn và gió biển. Thân hình nó rắn chắc, cân đối, nở nang: cổ mập, vai rộng, ngực nở căng, bụng thon hằn rõ những múi, hai cánh tay gân guốc như hai cái bơi chèo, cặp đùi dế chắc nịch. Thắng có cặp mắt to và sáng. Miệng tươi, hay cười. Cái trán hơi dô ra, trông có vẻ là một tay bướng bỉnh, gan dạ.
Tấm lưới rộng đang vá phủ lên hai đầu gối, tay Thắng cầm kim tre đưa lên đưa xuống thoăn thoắt coi bộ rất thành thạo. Chỗ lưới thủng cứ mỗi lúc một nhỏ dần lại. Tay vẫn thoăn thoắt vá lưới nhưng mắt Thắng thỉnh thoảng lại nhìn lên bờ như có ý chờ đợi ai. Nhác trông thấy lũ trẻ chạy xuống bến, nó vội vàng đặt tấm lưới trên gối xuống, bước đến bên mạn thuyền, bám tay vào cọc chèo và đu mình xuống nước, êm không một tiếng động. Nó ngụp một cái lặn biến đi như một con cá.
Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục.
(Theo Trần Vân)
Đọc bài văn dưới đây và thực hiện yêu cầu.
a. Người được tả trong bài văn trên là ai?
b. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn trên và nêu nội dung chính của mỗi phần.
Mô tả hình bằng lời
Tranh minh hoạ: một chú bé cởi trần, da rám nắng, ngồi trên chiếc thuyền đánh cá màu đỏ - xanh đậu trên mặt nước, đang vá tấm lưới; phía xa có một chiếc thuyền khác neo gần bờ.
Gợi ý trả lời
a. Người được tả trong bài văn
Người được tả trong bài văn là Thắng — một chú bé vùng biển, con cá vược của thôn Bần, nổi tiếng là tay bơi lội đáng gờm nhất trong bọn trẻ.
b. Bố cục bài văn: mở bài, thân bài, kết bài
- Mở bài: *"Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ."*
→ Nội dung chính: Giới thiệu người được tả là Thắng và nêu ngay đặc điểm nổi bật của bạn ấy (bơi lội rất giỏi, đáng gờm nhất bọn trẻ).
- Thân bài: Từ *"Lúc này, Thắng đang ngồi trên chiếc thuyền..."* đến *"...lặn biến đi như một con cá."*
→ Nội dung chính: Tả chi tiết Thắng, gồm hai ý:
+ *Tả ngoại hình:* nước da rám đỏ khoẻ mạnh; thân hình rắn chắc, cân đối, nở nang (cổ mập, vai rộng, ngực nở, bụng có múi, cánh tay gân guốc, cặp đùi chắc nịch); cặp mắt to và sáng; miệng tươi hay cười; cái trán hơi dô trông bướng bỉnh, gan dạ.
+ *Tả hoạt động:* Thắng ngồi vá lưới thoăn thoắt, thành thạo; rồi nhanh nhẹn bước đến mạn thuyền, đu mình nhảy xuống nước và lặn biến đi như một con cá.
- Kết bài: *"Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục."*
→ Nội dung chính: Nêu tình cảm, thái độ của bọn trẻ dành cho Thắng — vừa ghen tị vừa khâm phục tài bơi lặn của bạn ấy.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.