Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập một

Giải Bài 1 trang 82 SGK Tiếng Việt 5

Ôn tập giữa học kì I - Tiết 3-4   Gợi ý trả lời

Đề bài

Đọc thuộc lòng đoạn thơ (khoảng 100 chữ) trong một bài thơ đã học dưới đây và trả lời câu hỏi.

Tuổi Ngựa: Bài thơ muốn nói gì và nói về ai qua hình ảnh chú ngựa con?

Tiếng hạt nảy mầm: Tác giả muốn nói điều gì qua bài thơ và nhan đề của bài thơ?

Trước cổng trời: Em yêu thích những hình ảnh nào trong bài thơ? Vì sao?

Mầm non: Sự kì thú của thiên nhiên được thể hiện ở những chi tiết nào?

Gợi ý trả lời

a) Bài thơ _Tuổi Ngựa_ (Xuân Quỳnh)

Qua hình ảnh chú "ngựa con", bài thơ nói về bạn nhỏ tuổi Ngựa — một em bé hiếu động, thích bay nhảy, ưa khám phá.

- "Ngựa con" ham đi, muốn phi qua bao miền: miền trung du, cao nguyên đất đỏ, rừng đại ngàn, triền núi đá, rồi đến những cánh đồng hoa cúc, hoa đồng cỏ... → thể hiện ước mơ được đi khắp nơi, tìm hiểu bao điều mới lạ của tuổi thơ.
- Nhưng dù đi trăm miền, "ngựa con" vẫn luôn nhớ đường về với mẹ: _"Tuổi con là tuổi Ngựa / Nhưng mẹ ơi, đừng buồn / Dẫu cách núi cách rừng / Dẫu cách sông cách biển / Con tìm về với mẹ / Ngựa con vẫn nhớ đường."_

→ Bài thơ muốn nói lên tình yêu thương mẹ tha thiết của bạn nhỏ: dù mơ ước được đi xa, khám phá thế giới rộng lớn, em vẫn luôn hướng về mẹ, luôn nhớ và tìm về bên mẹ.

b) Bài thơ _Tiếng hạt nảy mầm_

Bài thơ viết về lớp học của cô giáo dạy trẻ khiếm thính (các bạn nhỏ bị khiếm khuyết, không nghe được bình thường).

- Cô giáo tận tụy, kiên nhẫn dùng ánh mắt, bàn tay, nụ cười để dạy các em cảm nhận âm thanh, tiếng nói của cuộc sống (tiếng chim, tiếng gió, tiếng mưa...).
- Nhan đề _"Tiếng hạt nảy mầm"_ là hình ảnh ẩn dụ: nhờ tình yêu thương và sự dìu dắt của cô, tâm hồn, trí tuệ và niềm vui sống trong các em được đánh thức, nảy nở như những hạt mầm được gieo trồng, chăm sóc rồi vươn lên.

→ Qua bài thơ và nhan đề, tác giả muốn ca ngợi tấm lòng yêu thương, sự tận tụy cao đẹp của người cô giáo đã mở ra thế giới âm thanh, tri thức và niềm tin yêu cuộc sống cho những em nhỏ thiệt thòi.

c) Bài thơ _Trước cổng trời_

(Em nêu theo cảm nhận riêng. Gợi ý một cách trả lời:)

Em thích hình ảnh _"Cổng trời"_ hiện ra giữa hai vách đá, mở ra một không gian mênh mông: _"Nhìn ra xa ngút ngát / Bao sắc màu cỏ hoa / Con thác réo ngân nga / Đàn dê soi đáy suối."_

Vì sao em thích: những hình ảnh ấy vẽ nên bức tranh thiên nhiên vùng cao vừa hùng vĩ, hoang sơ, vừa thơ mộng, tràn đầy sức sống; đọc lên em như được đứng trước khung cảnh núi rừng tươi đẹp, nghe tiếng thác chảy, thấy đàn dê, thấy con người lao động ấm áp giữa thiên nhiên.

d) Bài thơ _Mầm non_ (Võ Quảng)

Sự kì thú của thiên nhiên được thể hiện qua các chi tiết:

- Khi mùa đông, mầm non còn nằm im, lặng lẽ nép mình trong vỏ, "nghe" mọi vật xung quanh: _"Mầm non mắt lim dim / Cố nhìn qua kẽ lá"_; nghe thấy tiếng chim kêu, tiếng suối, lá rơi...
- Cảnh vật mùa đông vắng vẻ, im lìm: rừng cây trơ trụi, chim én, thỏ đều đi trốn rét.
- Khi mùa xuân đến, tất cả bừng tỉnh: mầm non _"vội bật chiếc vỏ rơi"_, đứng dậy giữa trời, khoác màu xanh biếc → cây cối đâm chồi nảy lộc, muôn vật hồi sinh.

→ Thiên nhiên thật kì thú ở sự chuyển mình từ mùa đông lặng lẽ sang mùa xuân tràn đầy sức sống, và ở hình ảnh mầm non bé nhỏ nhưng mạnh mẽ vươn lên, đánh thức cả khu rừng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.