Giải Bài 3 trang 107 SGK Tiếng Việt 5
Đề bài
NGỮ LIỆU: (1) Giuyn Véc-nơ – một trong những người được gọi là "cha đẻ của khoa học viễn tưởng" – rất thích du lịch tới các miền xa xôi. (2) Năm mười một tuổi, cậu định đi theo một chiếc thuyền Ấn Độ – chiếc thuyền mà cậu hi vọng sẽ căng buồm đi khắp đó đây. (3) Khi cha phản đối, cậu đã hứa:
– Từ nay, con chỉ du lịch trong tưởng tượng thôi.
(4) Nhờ những chuyến "du lịch" đó, Giuyn Véc-nơ đã viết nên nhiều truyện khoa học viễn tưởng:
– Hai vạn dặm dưới biển,
– Vòng quanh thế giới trong 80 ngày,…
(Theo Bảo Ngọc)
Dấu gạch ngang trong câu nào dưới đây dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích?
Ảnh chân dung nhà văn Giuyn Véc-nơ (1828 – 1905).
Gợi ý trả lời
Nhắc lại tác dụng của dấu gạch ngang (SGK lớp 5): đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật khi đối thoại; đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích; đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê; nối các từ ngữ trong một liên danh.
Xét từng câu trong ngữ liệu:
a) Câu (1): "Giuyn Véc-nơ – một trong những người được gọi là 'cha đẻ của khoa học viễn tưởng' – rất thích du lịch tới các miền xa xôi."
→ Cặp dấu gạch ngang tách phần "một trong những người được gọi là 'cha đẻ của khoa học viễn tưởng'" để nói rõ thêm, giải thích về Giuyn Véc-nơ ⟹ đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích. ✔
b) Câu (2): "...cậu định đi theo một chiếc thuyền Ấn Độ – chiếc thuyền mà cậu hi vọng sẽ căng buồm đi khắp đó đây."
→ Dấu gạch ngang dẫn ra phần nói thêm cho rõ về chiếc thuyền Ấn Độ ⟹ đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích. ✔
c) Câu (3): "– Từ nay, con chỉ du lịch trong tưởng tượng thôi."
→ Dấu gạch ngang đặt đầu dòng, đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật (lời hứa của cậu bé) — không phải chú thích. ✘
d) Câu (4): "– Hai vạn dặm dưới biển, / – Vòng quanh thế giới trong 80 ngày,…"
→ Các dấu gạch ngang đánh dấu các ý trong đoạn liệt kê tên truyện — không phải chú thích. ✘
Kết luận: Dấu gạch ngang dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích là ở câu (1) và câu (2).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.