Sách giáo khoa Tiếng Việt 5 Tập một

Giải Bài 1 trang 125 SGK Tiếng Việt 5

Viết: Tìm hiểu cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một bài thơ   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Bài thơ Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà của tác giả Quang Huy để lại trong tôi những ấn tượng đẹp. Bài thơ gợi lên bức tranh sống động về đêm trăng trên công trường thuỷ điện. Dưới trăng, những xe ủi, xe ben sóng vai nhau nằm nghỉ, những tháp khoan nhô lên trời như đang ngẫm nghĩ và tiếng đàn ba-la-lai-ca ngân nga, vang xa… Bài thơ tả tiếng đàn thật là hay! Tiếng đàn như ngọn gió bình yên thổi qua rừng bạch dương. Tiếng đàn như ngọn sóng vỗ trắng phau ghềnh đá. Tiếng đàn ngân dài theo dòng trăng lấp loáng sông Đà. Tôi như nghe thấy những cung bậc âm thanh khi dìu dặt, khi náo nức, vang ngân của tiếng đàn ba-la-lai-ca. Tiếng đàn của cô gái đến từ đất nước Nga xa xôi giúp tôi cảm nhận về tình hữu nghị cao đẹp giữa các quốc gia. Những người bạn quốc tế đã giúp chúng ta xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sông Đà, mang dòng ánh sáng toả đi muôn nơi, để cuộc sống tươi đẹp hơn. Xúc động biết mấy! Cảm ơn nhà thơ Quang Huy đã viết bài thơ thật hay, thật đẹp về tiếng đàn ba-la-lai-ca và tình hữu nghị thắm thiết, bền chặt.
(Thanh Thanh)

Đọc đoạn văn dưới đây và thực hiện các yêu cầu.

a) Tìm phần mở đầu, triển khai, kết thúc của đoạn văn và cho biết ý chính của mỗi phần.

b) Những điều gì ở bài thơ khiến người viết yêu thích hoặc xúc động?
(Gợi ý: Bài thơ gợi lên bức tranh sống động. / Bài thơ tả tiếng đàn thật hay. / …)

c) Tình cảm, cảm xúc của người viết được thể hiện qua những từ ngữ, câu văn nào?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 125 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Tranh minh hoạ cảnh công trường thuỷ điện ban đêm dưới ánh trăng: cần cẩu, các xe ủi, xe ben đỗ trên bờ, nhà máy bên dòng sông; vầng trăng sáng phía xa.

Gợi ý trả lời

a) Tìm phần mở đầu, triển khai, kết thúc của đoạn văn và ý chính của mỗi phần

- Phần mở đầu (câu đầu tiên): *"Bài thơ Tiếng đàn ba-la-lai-ca trên sông Đà của tác giả Quang Huy để lại trong tôi những ấn tượng đẹp."*
→ Ý chính: Giới thiệu bài thơ và nêu ấn tượng, cảm xúc chung của người viết (những ấn tượng đẹp).

- Phần triển khai (từ *"Bài thơ gợi lên bức tranh sống động…"* đến *"…để cuộc sống tươi đẹp hơn."*):
→ Ý chính: Nêu cụ thể những điều ở bài thơ khiến người viết yêu thích, xúc động: bức tranh đêm trăng sống động trên công trường, vẻ đẹp của tiếng đàn ba-la-lai-ca và tình hữu nghị cao đẹp giữa các quốc gia.

- Phần kết thúc (hai câu cuối: *"Xúc động biết mấy! Cảm ơn nhà thơ Quang Huy…"*):
→ Ý chính: Khẳng định lại tình cảm, cảm xúc (sự xúc động) và bày tỏ lòng biết ơn, trân trọng đối với nhà thơ.

b) Những điều ở bài thơ khiến người viết yêu thích hoặc xúc động

- Bài thơ gợi lên bức tranh sống động về đêm trăng trên công trường thuỷ điện (xe ủi, xe ben nằm nghỉ, tháp khoan nhô lên trời như đang ngẫm nghĩ, tiếng đàn ngân nga, vang xa).
- Bài thơ tả tiếng đàn thật hay: tiếng đàn như ngọn gió bình yên, như ngọn sóng vỗ trắng phau ghềnh đá, ngân dài theo dòng trăng; âm thanh khi dìu dặt, khi náo nức.
- Bài thơ giúp người viết cảm nhận về tình hữu nghị cao đẹp giữa các quốc gia: những người bạn quốc tế đã giúp xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Sông Đà, mang ánh sáng toả đi muôn nơi, làm cuộc sống tươi đẹp hơn.

c) Tình cảm, cảm xúc của người viết được thể hiện qua những từ ngữ, câu văn

- Các từ ngữ trực tiếp bộc lộ cảm xúc: *"để lại trong tôi những ấn tượng đẹp"*, *"thật là hay"*, *"Xúc động biết mấy!"*, *"Cảm ơn nhà thơ Quang Huy"*, *"thật hay, thật đẹp"*, *"tình hữu nghị thắm thiết, bền chặt"*.
- Các câu văn giàu cảm xúc, dùng hình ảnh so sánh và câu cảm thán: *"Bài thơ tả tiếng đàn thật là hay!"*, *"Tiếng đàn như ngọn gió bình yên thổi qua rừng bạch dương."*, *"Tiếng đàn như ngọn sóng vỗ trắng phau ghềnh đá."*, *"Tôi như nghe thấy những cung bậc âm thanh khi dìu dặt, khi náo nức, vang ngân…"*, *"Xúc động biết mấy!"*
→ Qua đó cho thấy người viết rất yêu thích, trân trọng và xúc động trước vẻ đẹp của bài thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.