Giải Vận dụng 2 trang 14 SGK Tin học 11
Đề bài
Ngoài cách đăng nhập dùng mật khẩu, các thiết bị di động còn cung cấp nhiều phương pháp đăng nhập khác như nhận dạng vân tay, nhận dạng khuôn mặt hay dùng khẩu hình. Hãy tìm hiểu các phương pháp đó và so sánh các điểm mạnh, điểm yếu của chúng.
Lời giải
## Các phương pháp đăng nhập trên thiết bị di động và so sánh điểm mạnh – điểm yếu
Mở đầu. Ngoài mật khẩu/PIN truyền thống, các thiết bị di động ngày nay cung cấp nhiều phương pháp xác thực sinh trắc học: nhận dạng vân tay, nhận dạng khuôn mặt và nhận dạng khẩu hình (dựa trên hình miệng khi phát âm – gắn với giọng nói). Dưới đây là tìm hiểu từng phương pháp và so sánh.
### a) Nhận dạng vân tay (Fingerprint)
Cảm biến đọc các đường vân ở đầu ngón tay rồi so khớp với mẫu đã lưu để xác thực.
- Điểm mạnh: Nhanh, thuận tiện, chỉ cần chạm nhẹ; mỗi người có vân tay riêng nên độ chính xác và bảo mật khá cao; không phải ghi nhớ như mật khẩu.
- Điểm yếu: Khó nhận dạng khi ngón tay ướt, bẩn, trầy xước, ra mồ hôi hoặc bị thương; vân tay có thể bị sao chép (lấy dấu vân trên bề mặt, làm khuôn giả); cảm biến có thể hỏng theo thời gian.
###
b) Nhận dạng khuôn mặt (Face recognition)
Camera thu hình khuôn mặt (ảnh 2D hoặc quét 3D) và so sánh các đặc điểm (khoảng cách mắt, mũi, miệng…) với mẫu đã đăng ký.
- Điểm mạnh: Rất tiện, không cần chạm tay, thao tác tự nhiên và nhanh; hệ thống quét 3D có độ bảo mật cao, khó bị đánh lừa bằng ảnh phẳng.
- Điểm yếu: Phụ thuộc ánh sáng, góc nhìn, việc đeo khẩu trang/kính; hệ thống đơn giản chỉ dùng ảnh 2D có thể bị lừa bằng ảnh/video; người có khuôn mặt giống nhau (anh em sinh đôi) có thể gây nhầm lẫn.
###
c) Nhận dạng khẩu hình / giọng nói (khẩu lệnh)
Thiết bị nhận dạng dựa trên hình miệng khi phát âm và/hoặc đặc trưng giọng nói của người dùng.
- Điểm mạnh: Thuận tiện khi không tiện dùng tay (đang cầm đồ, lái xe); thao tác bằng lời tự nhiên; hỗ trợ tốt cho người hạn chế vận động.
- Điểm yếu: Dễ bị nhiễu bởi tiếng ồn môi trường; giọng/khẩu hình thay đổi khi ốm, khản tiếng; có thể bị đánh lừa bằng bản ghi âm hoặc video; kém riêng tư khi phải nói ra nơi đông người.
### Nhận xét chung
Các phương pháp sinh trắc học có chung ưu điểm là nhanh, tiện, không phải ghi nhớ như mật khẩu; nhưng chung nhược điểm là phụ thuộc điều kiện môi trường, thiết bị và vẫn có nguy cơ bị giả mạo. Vì vậy, thực tế các thiết bị thường kết hợp nhiều lớp (xác thực đa yếu tố) và vẫn giữ mật khẩu/mã PIN làm phương án dự phòng để bảo đảm an toàn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.