Giải Luyện tập 1 trang 29 SGK Tin học 9
Đề bài
Em hãy nhận xét về tính hợp lí và lợi ích của những dữ liệu đính kèm trong sơ đồ tư duy ở Hình 7.1 khi trình bày thông tin trong trao đổi và hợp tác.
Sơ đồ tư duy trình bày ý tưởng "Triển lãm tin học" của nhóm An, Minh và Khoa, có dạng tỏa nhánh. Chủ đề trung tâm (ô màu vàng) là "Triển lãm tin học", từ đó tỏa ra ba nhánh chính:
- Nhánh "Sản phẩm công nghệ số".
- Nhánh "Lược sử công cụ tính toán" — tách tiếp thành ba nhánh con: "Máy tính cơ học", "Máy tính điện tử" và hai ô nội dung chi tiết có đính kèm dữ liệu:
+ Ô "1642 – Blaise Pascal – Máy tính cơ học quay tay – Pascaline", được đính kèm ảnh Pascaline (biểu tượng tệp đính kèm, chú thích "Đính kèm ảnh Pascaline").
+ Ô "1833 – Charles Babbage – Dự án máy tính tự động đa năng – Analytical Engine", được gắn "Liên kết đến video giới thiệu dự án" (biểu tượng trình duyệt) và "Đính kèm văn bản tiểu sử của Babbage" (biểu tượng tệp đính kèm).
- Nhánh "Dự kiến thu chi" — được "Đính kèm bảng tính" (biểu tượng tệp đính kèm).
Như vậy sơ đồ tư duy có ba loại dữ liệu đính kèm: ảnh (ảnh Pascaline), văn bản (tiểu sử Charles Babbage), bảng tính (dự kiến thu chi) và một đường liên kết đến video giới thiệu trên Internet.
Lời giải
Phân tích yêu cầu: Trong sơ đồ tư duy Hình 7.1, nhóm An, Minh và Khoa đã gắn vào các nhánh bốn loại dữ liệu: ảnh (ảnh Pascaline), văn bản (tiểu sử Charles Babbage), bảng tính (dự kiến thu chi) và một đường liên kết đến video giới thiệu dự án Analytical Engine trên Internet. Cần nhận xét theo hai khía cạnh mà đề yêu cầu: tính hợp lí và lợi ích.
a) Tính hợp lí của các dữ liệu đính kèm
- Gắn đúng nhánh nội dung liên quan:
+ Ảnh Pascaline gắn vào ô "1642 – Blaise Pascal – Máy tính cơ học quay tay – Pascaline": ảnh minh họa đúng chiếc máy đang được nói tới.
+ Văn bản tiểu sử Babbage và liên kết video giới thiệu dự án gắn vào ô "1833 – Charles Babbage – Analytical Engine": làm rõ thêm về nhân vật và dự án ngay tại vị trí liên quan.
+ Bảng tính "Dự kiến thu chi" gắn vào nhánh "Dự kiến thu chi": số liệu tài chính thuộc đúng chủ đề.
- Chọn đúng định dạng cho từng loại thông tin: thông tin trực quan về hiện vật → ảnh; thông tin mô tả dài, nhiều chi tiết → văn bản; thông tin nhiều số liệu, cần tính toán → bảng tính; thông tin động, cơ chế phức tạp → liên kết video. Việc chọn đúng định dạng cho từng nội dung là hợp lí.
- Giữ sơ đồ gọn gàng: trên nhánh chỉ hiển thị biểu tượng tệp/liên kết, còn nội dung chi tiết nằm trong tệp đính kèm, nên sơ đồ không bị rối, vẫn rõ cấu trúc tỏa nhánh.
b) Lợi ích của các dữ liệu đính kèm khi trình bày thông tin trong trao đổi và hợp tác
- Bổ sung, làm rõ thông tin: sơ đồ tư duy chỉ nêu ý chính ngắn gọn; dữ liệu đính kèm cung cấp thêm chi tiết (hình ảnh thật, tiểu sử đầy đủ, số liệu thu chi, video minh họa), giúp người xem hiểu sâu và đầy đủ hơn.
- Tăng tính trực quan, sinh động, thuyết phục: ảnh và video giúp nội dung dễ hình dung, hấp dẫn hơn so với chỉ đọc chữ.
- Tập hợp nhiều dạng dữ liệu vào một nơi: ảnh, văn bản, bảng tính, liên kết web được gom vào cùng sơ đồ nên khi trao đổi, cả nhóm chỉ cần mở sơ đồ là truy cập được mọi tài liệu liên quan, không phải tìm từng tệp rời rạc.
- Thuận lợi cho hợp tác nhóm: các thành viên dễ theo dõi, góp ý, chỉnh sửa và chia sẻ; riêng bảng tính còn cho phép tính toán, cập nhật số liệu linh hoạt; mỗi người phụ trách một nhánh vẫn thấy được bức tranh tổng thể, giúp phối hợp công việc hiệu quả.
Kết luận: Việc đính kèm các dữ liệu (ảnh, văn bản, bảng tính, liên kết video) trong sơ đồ tư duy ở Hình 7.1 là hợp lí vì mỗi dữ liệu được gắn đúng nhánh nội dung và đúng định dạng phù hợp với bản chất thông tin; đồng thời mang lại nhiều lợi ích: bổ sung và làm rõ thông tin, tăng tính trực quan – sinh động, gom nhiều dạng dữ liệu vào một chỗ và hỗ trợ việc trao đổi, hợp tác trong nhóm thuận lợi, hiệu quả hơn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.