Sách giáo khoa Tin học 9

Giải Vận dụng 2 trang 51 SGK Tin học 9

Bài 12a. Sử dụng hàm IF   Đã kiểm

Đề bài

Tương tự Câu 1, em hãy sử dụng hàm IF lồng nhau tại ô O4 và O5 để có thể nhận xét chi tiết hơn tình trạng của mục chi Mong muốn cá nhân và Tiết kiệm. Dựa trên quy tắc tài chính 50-30-20, em hãy điều chỉnh sao cho các mục chi được cân đối và tài chính gia đình được kiểm soát hiệu quả.

Lời giải

Nhắc lại quy tắc tài chính 50–30–20 (như Câu 1 đã trình bày):
- Nhu cầu thiết yếu: 50%50\% thu nhập
- Mong muốn cá nhân: 30%30\% thu nhập
- Tiết kiệm: 20%20\% thu nhập

Giả sử cột N ghi tỉ lệ phần trăm thực tế của mỗi mục chi so với tổng thu nhập (N4 là tỉ lệ *Mong muốn cá nhân*, N5 là tỉ lệ *Tiết kiệm*), cột O để ghi nhận xét. Giống Câu 1, ta dùng hàm IF lồng nhau (một IF nằm trong IF) để chia nhận xét thành ba mức: vượt chuẩn / đạt chuẩn / dưới chuẩn.

a) Ô O4 — mục *Mong muốn cá nhân* (chuẩn 30%30\%)

Với mục này, chi vượt 30%30\% là không cân đối, chi thấp hơn 30%30\% thì hợp lý. Nhập tại ô O4:

```
=IF(N4>30%, "Vượt mức 30% - cần cắt giảm", IF(N4=30%, "Đạt chuẩn 30% - cân đối", "Dưới 30% - hợp lý"))
```

- IF ngoài xét điều kiện N4>30%N4>30\%: nếu đúng → ghi *"Vượt mức 30% - cần cắt giảm"*.
- Nếu sai, IF lồng bên trong xét tiếp N4=30%N4=30\%: đúng → *"Đạt chuẩn 30% - cân đối"*; sai (tức N4<30%N4<30\%) → *"Dưới 30% - hợp lý"*.

b) Ô O5 — mục *Tiết kiệm* (chuẩn 20%20\%)

Ngược lại, tiết kiệm cao hơn 20%20\% càng tốt, dưới 20%20\% là chưa đạt. Nhập tại ô O5:

```
=IF(N5<20%, "Dưới 20% - cần tăng tiết kiệm", IF(N5=20%, "Đạt chuẩn 20% - tốt", "Trên 20% - rất tốt"))
```

- IF ngoài xét N5<20%N5<20\%: đúng → ghi *"Dưới 20% - cần tăng tiết kiệm"*.
- Nếu sai, IF lồng xét N5=20%N5=20\%: đúng → *"Đạt chuẩn 20% - tốt"*; sai (tức N5>20%N5>20\%) → *"Trên 20% - rất tốt"*.

Điều chỉnh để tài chính cân đối theo 50–30–20:
Dựa vào kết quả nhận xét ở O4, O5 (và ô của *Nhu cầu thiết yếu*):
- Nếu *Mong muốn cá nhân* báo "Vượt mức": cắt giảm các khoản không bắt buộc (giải trí, mua sắm) để đưa về ≤30%\le 30\%.
- Nếu *Tiết kiệm* báo "Dưới 20%": chuyển phần tiền vừa cắt giảm sang mục *Tiết kiệm* để đạt tối thiểu 20%20\%.
- Mục tiêu: Nhu cầu thiết yếu ≤50%\le 50\%, Mong muốn cá nhân ≤30%\le 30\%, Tiết kiệm ≥20%\ge 20\% — khi đó tài chính gia đình được kiểm soát hiệu quả.

Kiểm tra: N4=35%N4=35\% → "Vượt mức 30% - cần cắt giảm"; N4=30%N4=30\% → "Đạt chuẩn 30% - cân đối"; N4=25%N4=25\% → "Dưới 30% - hợp lý". N5=15%N5=15\% → "Dưới 20% - cần tăng tiết kiệm"; N5=20%N5=20\% → "Đạt chuẩn 20% - tốt"; N5=25%N5=25\% → "Trên 20% - rất tốt". Các nhánh IF cho kết quả đúng.

Đáp số

O4: =IF(N4>30%, "Vượt mức 30% - cần cắt giảm", IF(N4=30%, "Đạt chuẩn 30% - cân đối", "Dưới 30% - hợp lý"))O5: =IF(N5<20%, "Dưới 20% - cần tăng tiết kiệm", IF(N5=20%, "Đạt chuẩn 20% - tốt", "Trên 20% - rất tốt"))

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.