Giải Luyện tập trang 82 SGK Tin học 9
Đề bài
Vẽ sơ đồ của thuật toán giải bài toán xác định một số có phải số nguyên tố hay không bằng cách chỉ sử dụng những cấu trúc điều khiển cơ bản.
Lời giải
## Thuật toán kiểm tra một số có phải số nguyên tố hay không
### 1. Phân tích bài toán
- Đầu vào (Input): một số tự nhiên .
- Đầu ra (Output): kết luận " là số nguyên tố" hoặc " không phải số nguyên tố".
### 2. Ý tưởng thuật toán
Theo định nghĩa, là số nguyên tố khi là số tự nhiên lớn hơn và chỉ có đúng hai ước là và chính nó. Do đó ta kiểm tra như sau:
1. Nếu thì không phải số nguyên tố.
2. Nếu : lần lượt thử các số để xem có số nào là ước của hay không (tức ).
- Nếu tìm được một ước như vậy thì có ước khác và chính nó không phải số nguyên tố.
- Nếu thử hết mà không có ước nào thì là số nguyên tố.
Thuật toán chỉ dùng ba cấu trúc điều khiển cơ bản đã học: tuần tự, rẽ nhánh và lặp.
### 3. Sơ đồ khối (sơ đồ thuật toán)
*Quy ước: hình ô van = Bắt đầu/Kết thúc; hình bình hành = Nhập/Xuất; hình chữ nhật = Thực hiện phép tính; hình thoi = Điều kiện (rẽ nhánh).*
```
┌─────────────┐
│ Bắt đầu │ (ô van)
└──────┬──────┘
│
┌──────▼──────┐
│ Nhập n │ (bình hành)
└──────┬──────┘
│
╱────▼────╲
╱ n < 2 ? ╲──── Đúng ───────────────┐
╲ ╱ │
╲────┬────╱ │
│ Sai │
┌──────▼──────┐ │
│ i ← 2 │ │
└──────┬──────┘ │
│ │
┌───────▼───────┐ │
┌─▶│ i < n ? │──── Sai ──────────────────────┐
│ └───────┬───────┘ │ │
│ │ Đúng │ │
│ ╱────▼─────╲ │ │
│ ╱ n mod i=0? ╲──── Đúng ────────────────┤ │
│ ╲ ╱ │ │
│ ╲────┬─────╱ │ │
│ │ Sai ▼ ▼
│ ┌───────▼───────┐ ┌──────────────┐ ┌──────────────┐
└──│ i ← i + 1 │ │ Thông báo: │ │ Thông báo: │
└───────────────┘ │ n KHÔNG phải │ │ n là số │
│ số nguyên tố │ │ nguyên tố │
└──────┬───────┘ └──────┬───────┘
└────────┬───────┘
┌─────▼─────┐
│ Kết thúc │ (ô van)
└───────────┘
```
### 4. Giải thích luồng điều khiển
- Tuần tự: các khối *Nhập n* ** được thực hiện lần lượt.
- Rẽ nhánh: hai khối điều kiện hình thoi *" ?"* và *" ?"* cho phép chương trình đi theo nhánh Đúng hoặc Sai.
- Lặp: khối điều kiện *" ?"* cùng khối ** tạo thành vòng lặp: mỗi lần lặp thử một ước ; biến tăng dần cho tới khi thì dừng.
### 5. Kiểm tra lại bằng ví dụ
- : điều kiện Đúng *không phải số nguyên tố* (đúng).
- : Sai, , () Sai *là số nguyên tố* (đúng).
- : lần lượt là đều cho ; khi thì Sai *là số nguyên tố* (đúng).
- : với có Đúng *không phải số nguyên tố* (đúng).
Sơ đồ hoạt động chính xác.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.