Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.3 trang 25 SGK Toán 10

Bài 3. Bất phương trình bậc nhất hai ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ông An muốn thuê một chiếc ô tô (có lái xe) trong một tuần. Giá thuê xe được cho như bảng sau:

| | Phí cố định (nghìn đồng/ngày) | Phí tính theo quãng đường di chuyển (nghìn đồng/kilômét) |
| --- | --- | --- |
| Từ thứ Hai đến thứ Sáu | 900 | 8 |
| Thứ Bảy và Chủ nhật | 1 500 | 10 |

a) Gọi xx và yy lần lượt là số kilômét ông An đi trong các ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu và trong hai ngày cuối tuần. Viết bất phương trình biểu thị mối liên hệ giữa xx và yy sao cho tổng số tiền ông An phải trả không quá 14 triệu đồng.

b) Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình ở câu a trên mặt phẳng toạ độ.

Lời giải

a) Tính tổng số tiền ông An phải trả (đơn vị: nghìn đồng).

*Phí cố định* (không phụ thuộc quãng đường): từ thứ Hai đến thứ Sáu có 55 ngày, mỗi ngày 900900; thứ Bảy và Chủ nhật có 22 ngày, mỗi ngày 1 5001\,500. Vậy phí cố định cả tuần là:
900⋅5+1 500⋅2=4 500+3 000=7 500.900\cdot 5 + 1\,500\cdot 2 = 4\,500 + 3\,000 = 7\,500.

*Phí theo quãng đường*: trong các ngày từ thứ Hai đến thứ Sáu đi xx km với giá 88 nghìn đồng/km nên tốn 8x8x; hai ngày cuối tuần đi yy km với giá 1010 nghìn đồng/km nên tốn 10y10y.

Tổng số tiền phải trả là 7 500+8x+10y7\,500 + 8x + 10y (nghìn đồng). Vì 1414 triệu đồng =14 000= 14\,000 nghìn đồng, điều kiện "không quá 14 triệu đồng" cho ta:
7 500+8x+10y≤14 000.7\,500 + 8x + 10y \le 14\,000.

hay 8x+10y≤6 5008x + 10y \le 6\,500, rút gọn (chia hai vế cho 22):
4x+5y≤3 250.4x + 5y \le 3\,250.

(với điều kiện thực tế x≥0, y≥0x \ge 0,\ y \ge 0).

b) Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình 4x+5y≤3 2504x + 5y \le 3\,250.

*Bước 1.* Vẽ đường thẳng d:4x+5y=3 250d: 4x + 5y = 3\,250. Đường thẳng này cắt trục OxOx tại điểm (3 2504; 0)=(812,5; 0)\left(\dfrac{3\,250}{4};\,0\right) = (812{,}5;\,0) và cắt trục OyOy tại điểm (0; 3 2505)=(0; 650)\left(0;\,\dfrac{3\,250}{5}\right) = (0;\,650).

*Bước 2.* Lấy điểm O(0;0)O(0;0) không thuộc dd để thử: thay vào vế trái được 4⋅0+5⋅0=0≤3 2504\cdot 0 + 5\cdot 0 = 0 \le 3\,250 (đúng). Vậy nửa mặt phẳng chứa gốc toạ độ OO (kể cả bờ dd) là miền nghiệm của bất phương trình.

*Kết luận.* Miền nghiệm là phần mặt phẳng được gạch dưới đây (phần nằm về phía gốc toạ độ so với đường thẳng dd, tính cả đường thẳng dd). Do x,yx,y là số kilômét nên trong thực tế chỉ xét phần miền nghiệm nằm trong góc phần tư thứ nhất: tam giác giới hạn bởi hai trục toạ độ và đường thẳng dd với các đỉnh O(0;0), (812,5; 0), (0; 650)O(0;0),\ (812{,}5;\,0),\ (0;\,650).

Đáp số

8x+10y≤6 5008x + 10y \le 6\,500 (tương đương 4x+5y≤3 2504x + 5y \le 3\,250), với x≥0, y≥0x \ge 0,\ y \ge 0Nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng 4x+5y=3 2504x+5y=3\,250 (qua (812,5;0)(812{,}5;0) và (0;650)(0;650)), chứa gốc toạ độ OO và kể cả bờ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.