Giải Hoạt động 2 trang 27 SGK Toán 10
Đề bài
Cho đường thẳng : trên mặt phẳng toạ độ . Đường thẳng này cắt hai trục toạ độ và tại hai điểm và .
a) Xác định các miền nghiệm , , của các bất phương trình tương ứng ; và .
b) Miền tam giác (H.2.5) có phải là giao của các miền , và hay không?
c) Lấy một điểm trong tam giác (chẳng hạn điểm ) hoặc một điểm trên cạnh nào đó của tam giác (chẳng hạn điểm ) và kiểm tra xem toạ độ của các điểm đó có phải là nghiệm của hệ bất phương trình sau hay không:
Hình 2.5: Hệ trục toạ độ . Đường thẳng cắt trục tại điểm và cắt trục tại điểm . Miền tam giác (nằm giữa gốc toạ độ , điểm và điểm ) được tô màu xanh, biểu diễn giao các miền nghiệm , , .
Lời giải
a) Xác định các miền nghiệm , ,
Đường thẳng cắt trục (ứng với ) tại và cắt trục (ứng với ) tại .
- Miền của bất phương trình : là nửa mặt phẳng bờ là trục (đường thẳng ), chứa các điểm có hoành độ không âm, tức là nửa mặt phẳng bên phải trục (kể cả trục ).
- Miền của bất phương trình : là nửa mặt phẳng bờ là trục (đường thẳng ), chứa các điểm có tung độ không âm, tức là nửa mặt phẳng phía trên trục (kể cả trục ).
- Miền của bất phương trình : là nửa mặt phẳng bờ là đường thẳng . Xét điểm có (đúng), nên là nửa mặt phẳng bờ có chứa gốc toạ độ (kể cả đường thẳng ).
b) Miền tam giác có phải là giao của , , hay không?
Một điểm thuộc cả ba miền , , khi và chỉ khi điểm đó đồng thời:
- nằm bên phải (hoặc trên) trục : ;
- nằm phía trên (hoặc trên) trục : ;
- nằm cùng phía với so với đường thẳng (hoặc trên ): .
Tập hợp các điểm thoả mãn đồng thời ba điều kiện đó chính là miền tam giác (phần được tô màu xanh ở H.2.5), với ba cạnh nằm trên trục (), trục () và đường thẳng ().
Vậy miền tam giác chính là giao của ba miền , và .
c) Kiểm tra các điểm có là nghiệm của hệ bất phương trình hay không
Hệ bất phương trình:
- Với điểm (điểm nằm trong tam giác ):
- : đúng;
- : đúng;
- : đúng.
Cả ba bất phương trình đều thoả mãn, nên là nghiệm của hệ.
- Với điểm (điểm nằm trên cạnh của tam giác):
- : đúng;
- : đúng;
- : đúng.
Cả ba bất phương trình đều thoả mãn, nên là nghiệm của hệ.
Nhận xét: Mọi điểm thuộc miền tam giác (kể cả các điểm trên cạnh) đều là nghiệm của hệ bất phương trình trên. Điều này cho thấy miền tam giác chính là miền nghiệm của hệ.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.