Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.12 trang 32 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Biểu diễn miền nghiệm của bất phương trình x+y2≥2x−y+13\dfrac{x+y}{2} \ge \dfrac{2x-y+1}{3} trên mặt phẳng toạ độ.

Lời giải

Bước 1. Đưa về bất phương trình bậc nhất hai ẩn.

Nhân cả hai vế với 6>06>0 (bất phương trình không đổi chiều):

x+y2≥2x−y+13 ⇔ 3(x+y)≥2(2x−y+1).\dfrac{x+y}{2}\ge\dfrac{2x-y+1}{3}\ \Leftrightarrow\ 3(x+y)\ge 2(2x-y+1).

Khai triển và chuyển vế:

3x+3y≥4x−2y+2 ⇔ 3x+3y−4x+2y−2≥0 ⇔ −x+5y−2≥0.3x+3y\ge 4x-2y+2\ \Leftrightarrow\ 3x+3y-4x+2y-2\ge 0\ \Leftrightarrow\ -x+5y-2\ge 0.

Vậy bất phương trình đã cho tương đương với bất phương trình bậc nhất hai ẩn −x+5y−2≥0-x+5y-2\ge 0.

Bước 2. Vẽ đường thẳng bờ.

Vẽ đường thẳng Δ: −x+5y−2=0\Delta:\ -x+5y-2=0 (hay x−5y+2=0x-5y+2=0). Đường thẳng này đi qua hai điểm A(−2; 0)A(-2;\,0) (cho y=0y=0) và B ⁣(0; 0,4)B\!\left(0;\,0{,}4\right) (cho x=0x=0).

Bước 3. Xác định nửa mặt phẳng nghiệm.

Lấy điểm gốc toạ độ O(0;0)O(0;0) không nằm trên Δ\Delta, thay vào vế trái:

−0+5⋅0−2=−2<0.-0+5\cdot 0-2=-2<0.

Tức là toạ độ của OO không thoả mãn −x+5y−2≥0-x+5y-2\ge 0, nên OO không thuộc miền nghiệm.

Bước 4. Kết luận.

Miền nghiệm của bất phương trình là nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng Δ: −x+5y−2=0\Delta:\ -x+5y-2=0, kể cả bờ Δ\Delta (vì dấu ≥\ge), và không chứa gốc toạ độ OO. Trên hình, ta gạch bỏ phần nửa mặt phẳng chứa điểm OO; phần còn lại (giữ lại cả đường Δ\Delta) là miền nghiệm.

*Kiểm tra:* lấy điểm (0;1)(0;1) ở nửa mặt phẳng không chứa OO: −0+5⋅1−2=3≥0-0+5\cdot1-2=3\ge 0 (đúng); còn O(0;0)O(0;0) cho −2<0-2<0 (loại). Kết quả phù hợp.

Đáp số

Miền nghiệm là nửa mặt phẳng bờ Δ:−x+5y−2=0\Delta: -x+5y-2=0 (kể cả bờ Δ\Delta), không chứa gốc O

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.