Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 2.16 trang 32 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương II   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một công ty dự định chi tối đa 160 triệu đồng cho quảng cáo một sản phẩm mới trong một tháng trên các đài phát thanh và truyền hình. Biết cùng một thời lượng quảng cáo, số người mới quan tâm đến sản phẩm trên truyền hình gấp 8 lần trên đài phát thanh, tức là quảng cáo trên truyền hình có hiệu quả gấp 8 lần trên đài phát thanh.

Đài phát thanh chỉ nhận các quảng cáo có tổng thời lượng trong một tháng tối đa là 900 giây với chi phí là 80 nghìn đồng/giây. Đài truyền hình chỉ nhận các quảng cáo có tổng thời lượng trong một tháng tối đa là 360 giây với chi phí là 400 nghìn đồng/giây.

Công ty cần đặt thời gian quảng cáo trên các đài phát thanh và truyền hình như thế nào để hiệu quả nhất?

Gợi ý. Nếu coi hiệu quả khi quảng cáo 1 giây trên đài phát thanh là 1 (đơn vị) thì hiệu quả khi quảng cáo 1 giây trên đài truyền hình là 8 (đơn vị). Khi đó hiệu quả quảng cáo xx (giây) trên đài phát thanh và yy (giây) trên truyền hình là F(x;y)=x+8yF(x; y) = x + 8y. Ta cần tìm giá trị lớn nhất của hàm F(x;y)F(x; y) với x,yx, y thoả mãn các điều kiện trong đề bài.

Lời giải

Lập mô hình. Gọi xx (giây) là thời lượng quảng cáo trên đài phát thanh và yy (giây) là thời lượng quảng cáo trên truyền hình trong một tháng. Điều kiện: x≥0, y≥0x\ge 0,\ y\ge 0.

Theo gợi ý, hiệu quả quảng cáo cần làm cho lớn nhất là
F(x;y)=x+8y.F(x;y)=x+8y.

Các điều kiện ràng buộc.

- Chi phí: phát thanh 8080 nghìn/giây, truyền hình 400400 nghìn/giây; tổng chi tối đa 160160 triệu =160 000=160\,000 nghìn đồng:
80x+400y≤160 000  ⟺  x+5y≤2000.80x+400y\le 160\,000 \iff x+5y\le 2000.
- Đài phát thanh nhận tối đa 900900 giây: 0≤x≤9000\le x\le 900.
- Đài truyền hình nhận tối đa 360360 giây: 0≤y≤3600\le y\le 360.

Vậy ta cần tìm giá trị lớn nhất của F(x;y)=x+8yF(x;y)=x+8y trên miền nghiệm DD của hệ
{x+5y≤20000≤x≤9000≤y≤360.\begin{cases} x+5y\le 2000\\ 0\le x\le 900\\ 0\le y\le 360.\end{cases}

Xác định miền nghiệm DD. Biểu diễn các bất phương trình trên mặt phẳng toạ độ, DD là miền đa giác (miền tô đậm) có các đỉnh:

- O(0;0)O(0;0),
- A(900;0)A(900;0) (giao của trục hoành với x=900x=900),
- B(900;220)B(900;220) (giao của x=900x=900 với x+5y=2000x+5y=2000: 900+5y=2000⇒y=220900+5y=2000\Rightarrow y=220),
- C(200;360)C(200;360) (giao của x+5y=2000x+5y=2000 với y=360y=360: x+1800=2000⇒x=200x+1800=2000\Rightarrow x=200),
- E(0;360)E(0;360).

Tìm giá trị lớn nhất của FF. Vì FF là biểu thức bậc nhất nên giá trị lớn nhất (nếu có) đạt được tại một đỉnh của miền đa giác DD. Ta tính F=x+8yF=x+8y tại các đỉnh:

| Đỉnh | F=x+8yF=x+8y |
|---|---|
| O(0;0)O(0;0) | 00 |
| A(900;0)A(900;0) | 900900 |
| B(900;220)B(900;220) | 900+8⋅220=2660900+8\cdot 220=2660 |
| C(200;360)C(200;360) | 200+8⋅360=3080200+8\cdot 360=3080 |
| E(0;360)E(0;360) | 0+8⋅360=28800+8\cdot 360=2880 |

So sánh các giá trị, FF lớn nhất bằng 30803080, đạt tại C(200;360)C(200;360).

Kiểm tra lại. Với x=200, y=360x=200,\ y=360: chi phí =80⋅200+400⋅360=16 000+144 000=160 000=80\cdot 200+400\cdot 360=16\,000+144\,000=160\,000 (nghìn đồng) =160=160 triệu đồng (vừa đúng mức tối đa); x=200≤900x=200\le 900, y=360≤360y=360\le 360 đều thoả mãn.

Kết luận. Công ty nên đặt thời lượng quảng cáo 200200 giây trên đài phát thanh và 360360 giây trên truyền hình; khi đó hiệu quả quảng cáo đạt lớn nhất là F=3080F=3080 (đơn vị).

Đáp số

x = 200 giây (phát thanh), y = 360 giây (truyền hình); hiệu quả lớn nhất F = 3080 đơn vị

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.