Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 2 trang 38 SGK Toán 10

Bài 6. Hệ thức lượng trong tam giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong Hình 3.8, hãy thực hiện các bước sau để thiết lập công thức tính aa theo bb, cc và giá trị lượng giác của góc AA.

a) Tính a2a^2 theo BD2BD^2 và CD2CD^2.

b) Tính a2a^2 theo bb, cc và DADA.

c) Tính DADA theo cc và cos⁡A\cos A.

d) Chứng minh a2=b2+c2−2bccos⁡Aa^2 = b^2 + c^2 - 2bc\cos A.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 38 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.8: Tam giác ABCABC với BB ở dưới bên trái, CC ở dưới bên phải, AA ở bên phải phía trên cạnh đáy. Cạnh BC=aBC = a (đáy dưới), cạnh AB=cAB = c, cạnh AC=bAC = b. Góc tại đỉnh AA (trong tam giác) được kí hiệu. Điểm DD nằm phía trên, BDBD nối từ BB lên DD (nét đứt), DADA nối từ DD đến AA (nét đứt) kéo dài trên đường thẳng chứa... Góc tại DD là góc vuông (kí hiệu ô vuông tại DD), BD⊥DABD \perp DA. Góc α\alpha là góc kề bù (góc ngoài) tại AA giữa DADA và ACAC.

Lời giải

Trong Hình 3.8, BD⊥DABD \perp DA nên tam giác BDCBDC vuông tại DD và tam giác BDABDA vuông tại DD. Điểm DD nằm trên đường thẳng chứa CACA kéo dài về phía AA (thứ tự CC, AA, DD), góc α\alpha là góc ngoài tại AA nên α=DAB^=180∘−A\alpha = \widehat{DAB} = 180^\circ - A.

a) Tính a2a^2 theo BD2BD^2 và CD2CD^2.

Tam giác BDCBDC vuông tại DD, cạnh huyền BC=aBC = a. Áp dụng định lí Pythagore:
a2=BC2=BD2+CD2.a^2 = BC^2 = BD^2 + CD^2.

b) Tính a2a^2 theo bb, cc và DADA.

- Tam giác BDABDA vuông tại DD, cạnh huyền AB=cAB = c nên:
BD2=AB2−DA2=c2−DA2.BD^2 = AB^2 - DA^2 = c^2 - DA^2.
- Vì DD nằm trên tia đối, thứ tự CC, AA, DD nên:
CD=CA+AD=b+DA,suy ra CD2=(b+DA)2=b2+2b⋅DA+DA2.CD = CA + AD = b + DA, \quad \text{suy ra } CD^2 = (b + DA)^2 = b^2 + 2b\cdot DA + DA^2.

Thay vào kết quả câu a):
a2=BD2+CD2=(c2−DA2)+(b2+2b⋅DA+DA2)=b2+c2+2b⋅DA.a^2 = BD^2 + CD^2 = \left(c^2 - DA^2\right) + \left(b^2 + 2b\cdot DA + DA^2\right) = b^2 + c^2 + 2b\cdot DA.

c) Tính DADA theo cc và cos⁡A\cos A.

Tam giác BDABDA vuông tại DD, góc tại đỉnh AA là α=180∘−A\alpha = 180^\circ - A. Do đó:
cos⁡α=DAAB=DAc ⇒ DA=ccos⁡α=ccos⁡(180∘−A)=− ccos⁡A.\cos\alpha = \dfrac{DA}{AB} = \dfrac{DA}{c} \ \Rightarrow\ DA = c\cos\alpha = c\cos\left(180^\circ - A\right) = -\,c\cos A.

d) Chứng minh a2=b2+c2−2bccos⁡Aa^2 = b^2 + c^2 - 2bc\cos A.

Thay DA=−ccos⁡ADA = -c\cos A (câu

c) vào biểu thức câu b):
a2=b2+c2+2b⋅DA=b2+c2+2b(−ccos⁡A)=b2+c2−2bccos⁡A.a^2 = b^2 + c^2 + 2b\cdot DA = b^2 + c^2 + 2b\left(-c\cos A\right) = b^2 + c^2 - 2bc\cos A.

Vậy a2=b2+c2−2bccos⁡Aa^2 = b^2 + c^2 - 2bc\cos A (đpcm).

Đáp số

a2=BD2+CD2a^2 = BD^2 + CD^2a2=b2+c2+2b⋅DAa^2 = b^2 + c^2 + 2b\cdot DADA=−ccos⁡ADA = -c\cos A (tức DA=ccos⁡αDA = c\cos\alpha với α=180∘−A\alpha = 180^\circ - A)đpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.