Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Vận dụng trang 54 SGK Toán 10

Bài 8. Tổng và hiệu của hai vectơ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tính lực kéo cần thiết để kéo một khẩu pháo có trọng lượng 22 148 N (ứng với khối lượng xấp xỉ 2 260 kg) lên một con dốc nghiêng 30∘30^\circ so với phương nằm ngang (H.4.18). Nếu lực kéo của mỗi người bằng 100 N, thì cần tối thiểu bao nhiêu người để kéo pháo?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 54 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.18: Mặt dốc nghiêng tạo góc 30∘30^\circ với phương nằm ngang. Khẩu pháo đặt tại điểm C trên mặt dốc, chịu ba lực: trọng lực P⃗\vec{P} hướng thẳng đứng xuống dưới (độ lớn 22 148 N), phản lực w⃗\vec{w} vuông góc với mặt dốc hướng lên trên (độ lớn ∣w⃗∣=∣P⃗∣cos⁡30∘|\vec{w}| = |\vec{P}|\cos 30^\circ), và lực kéo F⃗\vec{F} theo phương dốc hướng từ chân dốc lên đỉnh dốc.

Lời giải

Phân tích các lực tác dụng lên khẩu pháo.

Khẩu pháo đặt tại CC chịu tác dụng của ba lực:
- Trọng lực P⃗\vec{P} hướng thẳng đứng xuống dưới, ∣P⃗∣=22 148|\vec{P}| = 22\,148 N;
- Phản lực w⃗\vec{w} vuông góc với mặt dốc;
- Lực kéo F⃗\vec{F} dọc theo mặt dốc, hướng lên đỉnh dốc.

Để khẩu pháo cân bằng (không bị trượt xuống) thì tổng ba lực bằng vectơ-không:
F⃗+w⃗+P⃗=0⃗.\vec{F} + \vec{w} + \vec{P} = \vec{0}.

Lập hệ thức giữa các độ lớn.

Từ đẳng thức trên suy ra F⃗+w⃗=−P⃗\vec{F} + \vec{w} = -\vec{P}. Vì F⃗\vec{F} nằm dọc theo mặt dốc còn w⃗\vec{w} vuông góc với mặt dốc nên F⃗⊥w⃗\vec{F} \perp \vec{w}. Do đó F⃗\vec{F} và w⃗\vec{w} là hai cạnh góc vuông của tam giác vuông có cạnh huyền là −P⃗-\vec{P} (độ lớn ∣P⃗∣|\vec{P}|).

Mặt dốc nghiêng 30∘30^\circ so với phương ngang nên phương của w⃗\vec{w} (pháp tuyến mặt dốc) hợp với phương thẳng đứng một góc 30∘30^\circ. Vì vậy:
∣w⃗∣=∣P⃗∣cos⁡30∘,∣F⃗∣=∣P⃗∣sin⁡30∘.|\vec{w}| = |\vec{P}|\cos 30^\circ, \qquad |\vec{F}| = |\vec{P}|\sin 30^\circ.

Tính độ lớn lực kéo.

∣F⃗∣=∣P⃗∣sin⁡30∘=22 148⋅12=11 074 (N).|\vec{F}| = |\vec{P}|\sin 30^\circ = 22\,148 \cdot \dfrac{1}{2} = 11\,074 \text{ (N)}.

Vậy cần một lực kéo tối thiểu 11 07411\,074 N để giữ (kéo) khẩu pháo lên dốc.

Tính số người cần thiết.

Mỗi người kéo được một lực 100100 N nên số người cần thiết là:
n≥11 074100=110,74.n \ge \dfrac{11\,074}{100} = 110,74.

Vì số người là số nguyên nên cần tối thiểu n=111n = 111 người.

Kiểm tra lại: 110110 người chỉ kéo được 110⋅100=11 000<11 074110 \cdot 100 = 11\,000 < 11\,074 N (chưa đủ); 111111 người kéo được 11 100>11 07411\,100 > 11\,074 N (đủ). Vậy cần tối thiểu 111 người.

Đáp số

Lực kéo cần thiết: ∣F⃗∣=11 074|\vec{F}| = 11\,074 NSố người tối thiểu: 111 người

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.