Giải Vận dụng 1 trang 7 SGK Toán 10
Đề bài
Nếu lượng điện tiêu thụ từ trên 50 đến 100 kWh () thì công thức liên hệ giữa và đã thiết lập ở HĐ3 không còn đúng nữa.
Theo bảng giá bán lẻ điện sinh hoạt (Bảng 6.2) thì số tiền phải trả là:
, hay (nghìn đồng).
Vậy trên tập xác định , hàm số mô tả số tiền phải thanh toán có công thức là ; tập giá trị của nó là .
Hãy vẽ đồ thị ở Hình 6.3 vào vở rồi vẽ tiếp đồ thị của hàm số trên tập .
Bảng 6.2 (Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam ngày 20-3-2019): bảng giá bán lẻ điện sinh hoạt gồm 6 bậc, hai cột «Mức điện tiêu thụ» và «Giá bán điện (đồng/kWh)»:
| Mức điện tiêu thụ | Giá bán điện (đồng/kWh) |
|---|---|
| Bậc 1 (từ 0 đến 50 kWh) | 1 678 |
| Bậc 2 (từ trên 50 đến 100 kWh) | 1 734 |
| Bậc 3 (từ trên 100 đến 200 kWh) | 2 014 |
| Bậc 4 (từ trên 200 đến 300 kWh) | 2 536 |
| Bậc 5 (từ trên 300 đến 400 kWh) | 2 834 |
| Bậc 6 (từ trên 400 kWh trở lên) | 2 927 |
Hình 6.3: đồ thị hàm số trên đoạn là một đoạn thẳng đi từ gốc O đến điểm . Trục hoành là (kWh), trục tung là (nghìn đồng); giá trị được đánh dấu trên trục tung ứng với .
Lời giải
Phân tích yêu cầu. Ta cần vẽ thêm đồ thị của hàm số trên tập xác định vào cùng hệ trục đã có đồ thị trên đoạn (Hình 6.3).
Bước 1. Nhận dạng đồ thị. Trên , hàm số là hàm bậc nhất nên đồ thị của nó là một đoạn thẳng. Để vẽ một đoạn thẳng ta chỉ cần xác định hai đầu mút, tức là ảnh của hai đầu mút của .
Bước 2. Tính tọa độ hai đầu mút.
- Tại (đầu mút trái, không thuộc vì ):
Vậy ta có điểm — vẽ bằng dấu tròn rỗng (điểm bị loại).
- Tại (đầu mút phải, thuộc vì ):
Vậy ta có điểm — vẽ bằng dấu chấm đậm (điểm được lấy).
Bước 3. Vẽ đồ thị. Trên hệ trục của Hình 6.3 (trục hoành tính bằng kWh, trục tung tính bằng nghìn đồng), nối hai điểm và bằng một đoạn thẳng, trong đó đầu để hở (tròn rỗng), đầu tô đậm.
Bước 4. Nhận xét về tính liên tục của đồ thị. Đồ thị trên kết thúc tại điểm (vì ), đúng bằng vị trí đầu mút hở của đoạn thẳng mới. Do đó hai đoạn thẳng nối liền nhau tại điểm , tạo thành một đường gấp khúc liền mạch đi từ gốc qua đến .
Kiểm tra lại đáp số. Tập giá trị trên : khi chạy từ (hở) đến (lấy), tăng từ (hở) đến (lấy), tức tập giá trị là — đúng như đề cho. Các phép tính và đều chính xác.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.