Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 2 trang 12 SGK Toán 10

Bài 16. Hàm số bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xét hàm số y=S(x)=−2x2+20xy = S(x) = -2x^2 + 20x (0<x<10)(0 < x < 10).

a) Trên mặt phẳng toạ độ OxyOxy, biểu diễn toạ độ các điểm trong bảng giá trị của hàm số lập được ở Ví dụ 1. Nối các điểm đã vẽ lại ta được dạng đồ thị hàm số y=−2x2+20xy = -2x^2 + 20x trên khoảng (0;10)(0; 10) như trong Hình 6.10. Dạng đồ thị của hàm số y=−2x2+20xy = -2x^2 + 20x có giống với đồ thị của hàm số y=−2x2y = -2x^2 hay không?

b) Quan sát dạng đồ thị của hàm số y=−2x2+20xy = -2x^2 + 20x trong Hình 6.10, tìm toạ độ điểm cao nhất của đồ thị.

c) Thực hiện phép biến đổi:
y=−2x2+20x=−2(x2−10x)y = -2x^2 + 20x = -2(x^2 - 10x)
=−2(x2−2⋅5⋅x+25)+50=−2(x−5)2+50= -2(x^2 - 2 \cdot 5 \cdot x + 25) + 50 = -2(x - 5)^2 + 50.
Hãy cho biết giá trị lớn nhất của diện tích mảnh đất được rào chắn. Từ đó suy ra lời giải của bài toán ở phần mở đầu.

Lời giải

a) Từ bảng giá trị lập ở Ví dụ 1, ta biểu diễn các điểm (1;18)(1;18), (2;32)(2;32), (3;42)(3;42), (4;48)(4;48), (5;50)(5;50), (6;48)(6;48), (7;42)(7;42), (8;32)(8;32), (9;18)(9;18) trên mặt phẳng toạ độ rồi nối lại, được dạng đồ thị như Hình 6.10.

Dạng đồ thị của hàm số y=−2x2+20xy=-2x^2+20x giống với đồ thị của hàm số y=−2x2y=-2x^2: cả hai đều là một đường cong (parabol) có bề lõm quay xuống dưới. Khác nhau ở chỗ đồ thị y=−2x2+20xy=-2x^2+20x được tịnh tiến (dịch chuyển) so với đồ thị y=−2x2y=-2x^2.

b) Quan sát Hình 6.10, điểm cao nhất của đồ thị là điểm có tung độ lớn nhất. Đó là điểm có toạ độ (5;50)(5;50).

c) Thực hiện phép biến đổi:

y=−2x2+20x=−2(x2−10x)=−2(x2−2⋅5⋅x+25)+50=−2(x−5)2+50.y=-2x^2+20x=-2(x^2-10x)=-2(x^2-2\cdot5\cdot x+25)+50=-2(x-5)^2+50.

Vì (x−5)2≥0(x-5)^2\ge 0 với mọi xx nên −2(x−5)2≤0-2(x-5)^2\le 0, do đó:

y=−2(x−5)2+50≤50với mọi x∈(0;10).y=-2(x-5)^2+50\le 50 \quad\text{với mọi } x\in(0;10).

Dấu "=" xảy ra khi và chỉ khi x−5=0x-5=0, tức là x=5x=5 (thoả mãn 0<x<100<x<10).

Vậy giá trị lớn nhất của diện tích mảnh đất được rào chắn là S=50 (m2)S=50\ (\text{m}^2), đạt được khi x=5 (m)x=5\ (\text{m}).

Lời giải bài toán ở phần mở đầu: Diện tích mảnh đất rào chắn lớn nhất bằng 50 m250\ \text{m}^2 khi cạnh x=5 mx=5\ \text{m} (khi đó mảnh đất có kích thước 5 m×10 m5\ \text{m}\times 10\ \text{m}).

Đáp số

Giống nhau: đều là parabol có bề lõm quay xuống dướiĐiểm cao nhất: (5; 50)Diện tích lớn nhất bằng 50 m² khi x = 5 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.