Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.9 trang 16 SGK Toán 10

Bài 16. Hàm số bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Xác định parabol y=ax2+bx+1y = ax^2 + bx + 1, trong mỗi trường hợp sau:

a) Đi qua hai điểm A(1;0)A(1; 0) và B(2;4)B(2; 4);

b) Đi qua điểm A(1;0)A(1; 0) và có trục đối xứng x=1x = 1;

c) Có đỉnh I(1;2)I(1; 2);

d) Đi qua điểm C(−1;1)C(-1; 1) và có tung độ đỉnh bằng −0,25-0,25.

Lời giải

Parabol có dạng y=ax2+bx+1y = ax^2 + bx + 1 (hệ số tự do c=1c = 1 đã biết). Ta cần tìm a,ba, b trong mỗi trường hợp.

a) Đi qua A(1;0)A(1; 0) và B(2;4)B(2; 4).

Thay tọa độ hai điểm vào y=ax2+bx+1y = ax^2 + bx + 1:

- A(1;0)A(1;0):   a⋅12+b⋅1+1=0⇒a+b=−1\;a\cdot 1^2 + b\cdot 1 + 1 = 0 \Rightarrow a + b = -1.
- B(2;4)B(2;4):   a⋅22+b⋅2+1=4⇒4a+2b=3\;a\cdot 2^2 + b\cdot 2 + 1 = 4 \Rightarrow 4a + 2b = 3.

Ta có hệ:
{a+b=−14a+2b=3\begin{cases} a + b = -1 \\ 4a + 2b = 3 \end{cases}

Từ phương trình đầu: b=−1−ab = -1 - a. Thay vào phương trình sau:
4a+2(−1−a)=3⇒2a−2=3⇒a=52,b=−72.4a + 2(-1 - a) = 3 \Rightarrow 2a - 2 = 3 \Rightarrow a = \dfrac{5}{2},\quad b = -\dfrac{7}{2}.

Vậy parabol là y=52x2−72x+1y = \dfrac{5}{2}x^2 - \dfrac{7}{2}x + 1.

*Kiểm tra:* A(1)A(1): 52−72+1=0\tfrac{5}{2} - \tfrac{7}{2} + 1 = 0 ✓; B(2)B(2): 10−7+1=410 - 7 + 1 = 4 ✓.

b) Đi qua A(1;0)A(1; 0) và có trục đối xứng x=1x = 1.

- Qua A(1;0)A(1;0):   a+b+1=0⇒a+b=−1\;a + b + 1 = 0 \Rightarrow a + b = -1.
- Trục đối xứng x=−b2a=1⇒b=−2ax = -\dfrac{b}{2a} = 1 \Rightarrow b = -2a.

Thay b=−2ab = -2a vào a+b=−1a + b = -1:
a−2a=−1⇒−a=−1⇒a=1,b=−2.a - 2a = -1 \Rightarrow -a = -1 \Rightarrow a = 1,\quad b = -2.

Vậy parabol là y=x2−2x+1y = x^2 - 2x + 1.

*Kiểm tra:* A(1)A(1): 1−2+1=01 - 2 + 1 = 0 ✓; trục −−22⋅1=1-\tfrac{-2}{2\cdot 1} = 1 ✓.

c) Có đỉnh I(1;2)I(1; 2).

- Hoành độ đỉnh: −b2a=1⇒b=−2a-\dfrac{b}{2a} = 1 \Rightarrow b = -2a.
- Đỉnh thuộc parabol: a⋅12+b⋅1+1=2⇒a+b=1a\cdot 1^2 + b\cdot 1 + 1 = 2 \Rightarrow a + b = 1.

Thay b=−2ab = -2a:
a−2a=1⇒−a=1⇒a=−1,b=2.a - 2a = 1 \Rightarrow -a = 1 \Rightarrow a = -1,\quad b = 2.

Vậy parabol là y=−x2+2x+1y = -x^2 + 2x + 1.

*Kiểm tra:* hoành độ đỉnh −22⋅(−1)=1-\tfrac{2}{2\cdot(-1)} = 1; tung độ y(1)=−1+2+1=2y(1) = -1 + 2 + 1 = 2 ✓.

d) Đi qua C(−1;1)C(-1; 1) và có tung độ đỉnh bằng −0,25-0{,}25.

- Qua C(−1;1)C(-1;1):   a⋅(−1)2+b⋅(−1)+1=1⇒a−b=0⇒a=b\;a\cdot(-1)^2 + b\cdot(-1) + 1 = 1 \Rightarrow a - b = 0 \Rightarrow a = b.
- Tung độ đỉnh: −Δ4a=−b2−4a4a=−0,25-\dfrac{\Delta}{4a} = -\dfrac{b^2 - 4a}{4a} = -0{,}25 (với c=1c = 1).

Vì a=ba = b nên:
−a2−4a4a=−14⇒a2−4a4a=14.-\dfrac{a^2 - 4a}{4a} = -\dfrac{1}{4} \Rightarrow \dfrac{a^2 - 4a}{4a} = \dfrac{1}{4}.

Với a≠0a \neq 0, chia cả tử và mẫu cho aa:
a−44=14⇒a−4=1⇒a=5,b=5.\dfrac{a - 4}{4} = \dfrac{1}{4} \Rightarrow a - 4 = 1 \Rightarrow a = 5,\quad b = 5.

Vậy parabol là y=5x2+5x+1y = 5x^2 + 5x + 1.

*Kiểm tra:* C(−1)C(-1): 5−5+1=15 - 5 + 1 = 1 ✓; hoành độ đỉnh −510=−0,5-\tfrac{5}{10} = -0{,}5, tung độ 5⋅0,25−2,5+1=−0,255\cdot 0{,}25 - 2{,}5 + 1 = -0{,}25 ✓.

Đáp số

y=2,5x2−3,5x+1y = 2{,}5x^2 - 3{,}5x + 1y=x2−2x+1y = x^2 - 2x + 1y=−x2+2x+1y = -x^2 + 2x + 1y=5x2+5x+1y = 5x^2 + 5x + 1

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.