Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.14 trang 16 SGK Toán 10

Bài 16. Hàm số bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quỹ đạo của một vật được ném lên từ gốc OO (được chọn là điểm ném) trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy là một parabol có phương trình y=−31 000x2+xy = \dfrac{-3}{1\,000}x^2 + x, trong đó xx (mét) là khoảng
cách theo phương ngang trên mặt đất từ vị trí của vật đến gốc OO, yy (mét) là độ cao của vật so với mặt đất (H.6.15).

a) Tìm độ cao lớn nhất của vật trong quá trình bay.

b) Tính khoảng cách từ điểm chạm đất sau khi bay của vật đến gốc OO. Khoảng cách này gọi là tầm xa của quỹ đạo.

Lời giải

Phương trình quỹ đạo: y=−31000x2+xy = \dfrac{-3}{1000}x^2 + x, đây là hàm số bậc hai với a=−31000a = \dfrac{-3}{1000}, b=1b = 1, c=0c = 0.

a) Độ cao lớn nhất của vật

Vì a=−31000<0a = \dfrac{-3}{1000} < 0 nên hàm số đạt giá trị lớn nhất tại đỉnh của parabol, tức là độ cao yy lớn nhất.

Hoành độ đỉnh:
x=−b2a=−12⋅(−31000)=−1−61000=10006=5003 (m).x = \dfrac{-b}{2a} = \dfrac{-1}{2\cdot\left(\dfrac{-3}{1000}\right)} = \dfrac{-1}{\dfrac{-6}{1000}} = \dfrac{1000}{6} = \dfrac{500}{3}\ (\text{m}).

Độ cao lớn nhất (tung độ đỉnh):
ymax⁡=−31000(5003)2+5003=−31000⋅2500009+5003=−2503+5003=2503≈83,33 (m).y_{\max} = \dfrac{-3}{1000}\left(\dfrac{500}{3}\right)^2 + \dfrac{500}{3} = \dfrac{-3}{1000}\cdot\dfrac{250000}{9} + \dfrac{500}{3} = \dfrac{-250}{3} + \dfrac{500}{3} = \dfrac{250}{3}\approx 83{,}33\ (\text{m}).

Vậy độ cao lớn nhất của vật trong quá trình bay là 2503≈83,33\dfrac{250}{3}\approx 83{,}33 m.

b) Tầm xa của quỹ đạo

Vật chạm đất khi độ cao bằng 00, tức là y=0y = 0:
−31000x2+x=0  ⇔  x(−31000x+1)=0.\dfrac{-3}{1000}x^2 + x = 0 \;\Leftrightarrow\; x\left(\dfrac{-3}{1000}x + 1\right) = 0.

Suy ra x=0x = 0 (vị trí ném, gốc OO) hoặc −31000x+1=0⇔x=10003\dfrac{-3}{1000}x + 1 = 0 \Leftrightarrow x = \dfrac{1000}{3}.

Điểm chạm đất ứng với x=10003≈333,33x = \dfrac{1000}{3}\approx 333{,}33 m.

Vậy khoảng cách từ điểm chạm đất đến gốc OO (tầm xa của quỹ đạo) là 10003≈333,33\dfrac{1000}{3}\approx 333{,}33 m.

Đáp số

Độ cao lớn nhất 2503≈83,33\dfrac{250}{3}\approx 83{,}33 mTầm xa 10003≈333,33\dfrac{1000}{3}\approx 333{,}33 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.