Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 4 trang 20 SGK Toán 10

Bài 17. Dấu của tam thức bậc hai   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nêu nội dung thay vào ô có dấu "?" trong bảng sau cho thích hợp.

• Trường hợp a>0a > 0

| Δ\Delta | Δ<0\Delta < 0 | Δ=0\Delta = 0 | Δ>0\Delta > 0 |
|---|---|---|---|
| Dạng đồ thị | Parabol mở lên, nằm hoàn toàn phía trên trục OxOx | Parabol mở lên, tiếp xúc trục OxOx tại điểm có hoành độ x=−b2ax = -\dfrac{b}{2a} | Parabol mở lên, cắt trục OxOx tại hai điểm có hoành độ x1x_1, x2x_2 |
| Vị trí của đồ thị so với trục OxOx | Đồ thị nằm hoàn toàn phía trên trục OxOx. | Đồ thị nằm phía trên trục OxOx và tiếp xúc với trục OxOx tại điểm có hoành độ x=−b2ax = -\dfrac{b}{2a}. | – Đồ thị nằm phía trên trục OxOx khi x<x1x < x_1 hoặc x>x2x > x_2.
– Đồ thị nằm phía dưới trục OxOx khi x1<x<x2x_1 < x < x_2. |

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 20 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng xét dấu tam thức bậc hai trường hợp a>0a > 0, gồm ba cột ứng với Δ<0\Delta < 0, Δ=0\Delta = 0, Δ>0\Delta > 0 và hai hàng "Dạng đồ thị" (các parabol mở lên) và "Vị trí của đồ thị so với trục OxOx". Các ô dấu "?" cần điền chính là nội dung mô tả vị trí đồ thị so với trục OxOx trong mỗi trường hợp.

Lời giải

Phân tích. Xét tam thức bậc hai f(x)=ax2+bx+cf(x) = ax^2 + bx + c với a>0a > 0. Khi đó parabol y=f(x)y = f(x) có bề lõm quay lên trên. Vị trí của đồ thị so với trục OxOx phụ thuộc vào dấu của biệt thức Δ=b2−4ac\Delta = b^2 - 4ac. Ta điền nội dung vào các ô dấu "?" ở hàng "Vị trí của đồ thị so với trục OxOx" trong từng trường hợp như sau.

a) Trường hợp Δ<0\Delta < 0: Parabol không cắt trục OxOx và vì mở lên nên nằm hoàn toàn phía trên trục OxOx.

→ Điền: *Đồ thị nằm hoàn toàn phía trên trục OxOx* (tức f(x)>0f(x) > 0 với mọi x∈Rx \in \mathbb{R}).

b) Trường hợp Δ=0\Delta = 0: Parabol tiếp xúc với trục OxOx tại điểm có hoành độ x=−b2ax = -\dfrac{b}{2a}, phần còn lại nằm phía trên trục OxOx.

→ Điền: *Đồ thị nằm phía trên trục OxOx và tiếp xúc với trục OxOx tại điểm có hoành độ x=−b2ax = -\dfrac{b}{2a}* (tức f(x)>0f(x) > 0 với mọi x≠−b2ax \neq -\dfrac{b}{2a} và f ⁣(−b2a)=0f\!\left(-\dfrac{b}{2a}\right) = 0).

c) Trường hợp Δ>0\Delta > 0: Parabol cắt trục OxOx tại hai điểm phân biệt có hoành độ x1<x2x_1 < x_2. Vì parabol mở lên nên:

– Đồ thị nằm phía trên trục OxOx khi x<x1x < x_1 hoặc x>x2x > x_2 (tức f(x)>0f(x) > 0).

– Đồ thị nằm phía dưới trục OxOx khi x1<x<x2x_1 < x < x_2 (tức f(x)<0f(x) < 0).

Kết luận. Với a>0a > 0: nếu Δ<0\Delta < 0 thì đồ thị luôn nằm trên trục OxOx; nếu Δ=0\Delta = 0 thì đồ thị nằm trên trục OxOx và tiếp xúc tại x=−b2ax = -\dfrac{b}{2a}; nếu Δ>0\Delta > 0 thì đồ thị nằm trên trục OxOx khi x<x1x < x_1 hoặc x>x2x > x_2 và nằm dưới trục OxOx khi x1<x<x2x_1 < x < x_2.

Đáp số

Δ < 0: đồ thị nằm hoàn toàn phía trên trục Ox (f(x) > 0 với mọi x)Δ = 0: đồ thị nằm trên trục Ox và tiếp xúc tại x = −b/(2a) (f(x) > 0 với mọi x ≠ −b/(2a))Δ > 0: đồ thị nằm trên trục Ox khi x < x₁ hoặc x > x₂; nằm dưới trục Ox khi x₁ < x < x₂

Lưu ý: đề có thể thiếu phần cuối (chạy sang trang)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.