Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 6.30 trang 28 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương VI   Đã kiểm chéo

Đề bài

Với mỗi hàm số dưới đây, hãy vẽ đồ thị, tìm tập giá trị, khoảng đồng biến, khoảng nghịch biến của nó:

a) y=−x2+6x−9y = -x^2 + 6x - 9;

b) y=−x2−4x+1y = -x^2 - 4x + 1;

c) y=x2+4xy = x^2 + 4x;

d) y=2x2+2x+1y = 2x^2 + 2x + 1.

Lời giải

Với hàm số bậc hai y=ax2+bx+c (a≠0)y=ax^2+bx+c\ (a\neq0), đồ thị là parabol có đỉnh I(−b2a; −Δ4a)I\left(-\dfrac{b}{2a};\ -\dfrac{\Delta}{4a}\right), trục đối xứng x=−b2ax=-\dfrac{b}{2a}. Nếu a>0a>0 parabol quay bề lõm lên trên; nếu a<0a<0 quay bề lõm xuống dưới. Từ đó suy ra tập giá trị và các khoảng đồng biến, nghịch biến.

a) y=−x2+6x−9y=-x^2+6x-9

Ta có a=−1<0a=-1<0 nên bề lõm quay xuống. Viết lại: y=−(x2−6x+9)=−(x−3)2y=-(x^2-6x+9)=-(x-3)^2.

Đỉnh I(3;0)I(3;0), trục đối xứng x=3x=3. Vì a<0a<0 nên y=−(x−3)2≤0y=-(x-3)^2\le 0 với mọi xx, dấu bằng khi x=3x=3.

Đồ thị là parabol bề lõm xuống, đỉnh I(3;0)I(3;0) nằm trên trục hoành (tiếp xúc OxOx tại x=3x=3), cắt trục tung tại (0;−9)(0;-9).

- Tập giá trị: T=(−∞; 0]T=(-\infty;\ 0].
- Đồng biến trên khoảng (−∞; 3)(-\infty;\ 3).
- Nghịch biến trên khoảng (3; +∞)(3;\ +\infty).

b) y=−x2−4x+1y=-x^2-4x+1

Ta có a=−1<0a=-1<0 nên bề lõm quay xuống. Hoành độ đỉnh x=−b2a=−−42⋅(−1)=−2x=-\dfrac{b}{2a}=-\dfrac{-4}{2\cdot(-1)}=-2; tung độ đỉnh y(−2)=−(−2)2−4(−2)+1=−4+8+1=5y(-2)=-(-2)^2-4(-2)+1=-4+8+1=5.

Đỉnh I(−2;5)I(-2;5), trục đối xứng x=−2x=-2. Đồ thị là parabol bề lõm xuống, đỉnh I(−2;5)I(-2;5), cắt trục tung tại (0;1)(0;1).

- Tập giá trị: T=(−∞; 5]T=(-\infty;\ 5].
- Đồng biến trên khoảng (−∞; −2)(-\infty;\ -2).
- Nghịch biến trên khoảng (−2; +∞)(-2;\ +\infty).

c) y=x2+4xy=x^2+4x

Ta có a=1>0a=1>0 nên bề lõm quay lên. Hoành độ đỉnh x=−b2a=−42=−2x=-\dfrac{b}{2a}=-\dfrac{4}{2}=-2; tung độ đỉnh y(−2)=(−2)2+4(−2)=4−8=−4y(-2)=(-2)^2+4(-2)=4-8=-4.

Đỉnh I(−2;−4)I(-2;-4), trục đối xứng x=−2x=-2. Đồ thị là parabol bề lõm lên, đỉnh I(−2;−4)I(-2;-4), cắt trục hoành tại x=0x=0 và x=−4x=-4, cắt trục tung tại (0;0)(0;0).

- Tập giá trị: T=[−4; +∞)T=[-4;\ +\infty).
- Nghịch biến trên khoảng (−∞; −2)(-\infty;\ -2).
- Đồng biến trên khoảng (−2; +∞)(-2;\ +\infty).

d) y=2x2+2x+1y=2x^2+2x+1

Ta có a=2>0a=2>0 nên bề lõm quay lên. Hoành độ đỉnh x=−b2a=−22⋅2=−12x=-\dfrac{b}{2a}=-\dfrac{2}{2\cdot2}=-\dfrac12; tung độ đỉnh y(−12)=2⋅14+2⋅(−12)+1=12−1+1=12y\left(-\dfrac12\right)=2\cdot\dfrac14+2\cdot\left(-\dfrac12\right)+1=\dfrac12-1+1=\dfrac12.

Đỉnh I(−12; 12)I\left(-\dfrac12;\ \dfrac12\right), trục đối xứng x=−12x=-\dfrac12. Đồ thị là parabol bề lõm lên, đỉnh I(−12;12)I\left(-\dfrac12;\dfrac12\right), cắt trục tung tại (0;1)(0;1).

- Tập giá trị: T=[12; +∞)T=\left[\dfrac12;\ +\infty\right).
- Nghịch biến trên khoảng (−∞; −12)\left(-\infty;\ -\dfrac12\right).
- Đồng biến trên khoảng (−12; +∞)\left(-\dfrac12;\ +\infty\right).

Đáp số

a) T=(−∞;0]T=(-\infty;0]; đồng biến (−∞;3)(-\infty;3); nghịch biến (3;+∞)(3;+\infty)b) T=(−∞;5]T=(-\infty;5]; đồng biến (−∞;−2)(-\infty;-2); nghịch biến (−2;+∞)(-2;+\infty)c) T=[−4;+∞)T=[-4;+\infty); nghịch biến (−∞;−2)(-\infty;-2); đồng biến (−2;+∞)(-2;+\infty)d) T=[12;+∞)T=\left[\dfrac12;+\infty\right); nghịch biến (−∞;−12)\left(-\infty;-\dfrac12\right); đồng biến (−12;+∞)\left(-\dfrac12;+\infty\right)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.