Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 38 SGK Toán 10

Bài 20. Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng. Góc và khoảng cách   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hai đường thẳng cắt nhau Δ1\Delta_1, Δ2\Delta_2 tương ứng có các vectơ pháp tuyến n1⃗\vec{n_1}, n2⃗\vec{n_2}. Gọi φ\varphi là góc giữa hai đường thẳng đó (H.7.7). Nêu mối quan hệ giữa:

a) góc φ\varphi và góc (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2});

b) cos⁡φ\cos\varphi và cos⁡(n1⃗,n2⃗)\cos(\vec{n_1}, \vec{n_2}).

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 38 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.7 gồm hai trường hợp minh hoạ hai đường thẳng Δ1\Delta_1 và Δ2\Delta_2 cắt nhau tạo góc φ\varphi. Mỗi đường thẳng có vectơ pháp tuyến vuông góc với nó: n1⃗\vec{n_1} vuông góc với Δ1\Delta_1, n2⃗\vec{n_2} vuông góc với Δ2\Delta_2. Trường hợp bên trái: góc giữa hai vectơ pháp tuyến (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2}) là góc tù (bằng 180∘−φ180^\circ - \varphi). Trường hợp bên phải: góc giữa hai vectơ pháp tuyến bằng chính φ\varphi (góc nhọn). Hình minh hoạ rằng góc giữa hai đường thẳng φ\varphi hoặc bằng góc (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2}) hoặc bằng phần bù của nó.

Lời giải

a) Mối quan hệ giữa góc φ\varphi và góc (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2})

Vì n1⃗⊥Δ1\vec{n_1} \perp \Delta_1 và n2⃗⊥Δ2\vec{n_2} \perp \Delta_2 nên góc giữa hai vectơ pháp tuyến (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2}) liên hệ chặt chẽ với góc φ\varphi giữa hai đường thẳng. Quan sát Hình 7.7, xảy ra hai trường hợp:

- Nếu (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2}) là góc nhọn thì (n1⃗,n2⃗)=φ(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = \varphi.
- Nếu (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2}) là góc tù thì (n1⃗,n2⃗)=180∘−φ(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = 180^\circ - \varphi.

Như vậy góc φ\varphi giữa hai đường thẳng hoặc bằng góc (n1⃗,n2⃗)(\vec{n_1}, \vec{n_2}), hoặc bằng góc bù của nó.

b) Mối quan hệ giữa cos⁡φ\cos\varphi và cos⁡(n1⃗,n2⃗)\cos(\vec{n_1}, \vec{n_2})

Góc giữa hai đường thẳng luôn thoả mãn 0∘≤φ≤90∘0^\circ \le \varphi \le 90^\circ nên cos⁡φ≥0\cos\varphi \ge 0.

- Trường hợp (n1⃗,n2⃗)=φ(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = \varphi: cos⁡(n1⃗,n2⃗)=cos⁡φ≥0\cos(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = \cos\varphi \ge 0.
- Trường hợp (n1⃗,n2⃗)=180∘−φ(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = 180^\circ - \varphi: cos⁡(n1⃗,n2⃗)=cos⁡(180∘−φ)=−cos⁡φ≤0\cos(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = \cos(180^\circ - \varphi) = -\cos\varphi \le 0.

Trong cả hai trường hợp, giá trị tuyệt đối của chúng luôn bằng nhau. Do đó:
cos⁡φ=∣cos⁡(n1⃗,n2⃗)∣.\cos\varphi = \left| \cos(\vec{n_1}, \vec{n_2}) \right|.

Đáp số

(n1⃗,n2⃗)=φ(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = \varphi hoặc (n1⃗,n2⃗)=180∘−φ(\vec{n_1}, \vec{n_2}) = 180^\circ - \varphicos⁡φ=∣cos⁡(n1⃗,n2⃗)∣\cos\varphi = |\cos(\vec{n_1}, \vec{n_2})|

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.