Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 7.12 trang 41 SGK Toán 10

Bài 20. Vị trí tương đối giữa hai đường thẳng. Góc và khoảng cách   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ, một tín hiệu âm thanh phát đi từ một vị trí và được ba thiết bị ghi tín hiệu đặt tại ba vị trí O(0;0)O(0; 0), A(1;0)A(1; 0), B(1;3)B(1; 3) nhận được cùng một thời điểm. Hãy xác định vị trí phát tín hiệu âm thanh.

Lời giải

Phân tích. Ba thiết bị tại O(0;0)O(0;0), A(1;0)A(1;0), B(1;3)B(1;3) cùng nhận được tín hiệu tại một thời điểm, nghĩa là âm thanh truyền từ vị trí phát M(x;y)M(x;y) đến ba thiết bị trong cùng một khoảng thời gian. Vì tốc độ truyền âm như nhau nên các quãng đường bằng nhau:
MO=MA=MB.MO = MA = MB.
Vậy MM cách đều ba điểm OO, AA, BB, tức là MM là giao điểm của các đường trung trực của các đoạn OAOA và ABAB.

Đường trung trực d1d_1 của đoạn OAOA.
Trung điểm của OAOA là I(12;0)I\left(\dfrac12;0\right); d1d_1 nhận OA⃗=(1;0)\vec{OA}=(1;0) làm vectơ pháp tuyến nên có phương trình:
1⋅(x−12)+0⋅(y−0)=0  ⇔  x=12.1\cdot\left(x-\tfrac12\right)+0\cdot(y-0)=0 \;\Leftrightarrow\; x=\tfrac12.

Đường trung trực d2d_2 của đoạn ABAB.
Trung điểm của ABAB là J(1;32)J\left(1;\dfrac32\right); d2d_2 nhận AB⃗=(0;3)\vec{AB}=(0;3) làm vectơ pháp tuyến nên có phương trình:
0⋅(x−1)+3⋅(y−32)=0  ⇔  y=32.0\cdot(x-1)+3\cdot\left(y-\tfrac32\right)=0 \;\Leftrightarrow\; y=\tfrac32.

Tìm giao điểm.
Toạ độ MM là nghiệm của hệ:
{x=12y=32\begin{cases} x=\dfrac12\\[4pt] y=\dfrac32 \end{cases}
Vậy M(12;32)M\left(\dfrac12;\dfrac32\right).

Kiểm tra lại.
MO2=(12)2+(32)2=14+94=104,MO^2=\left(\tfrac12\right)^2+\left(\tfrac32\right)^2=\tfrac14+\tfrac94=\tfrac{10}{4},
MA2=(12−1)2+(32)2=14+94=104,MA^2=\left(\tfrac12-1\right)^2+\left(\tfrac32\right)^2=\tfrac14+\tfrac94=\tfrac{10}{4},
MB2=(12−1)2+(32−3)2=14+94=104.MB^2=\left(\tfrac12-1\right)^2+\left(\tfrac32-3\right)^2=\tfrac14+\tfrac94=\tfrac{10}{4}.
Suy ra MO=MA=MB=102MO=MA=MB=\dfrac{\sqrt{10}}{2} (thoả mãn).

Kết luận. Tín hiệu âm thanh được phát từ vị trí M(12;32)M\left(\dfrac12;\dfrac32\right).

Đáp số

Vị trí phát tín hiệu: M(12;32)M\left(\dfrac{1}{2};\dfrac{3}{2}\right), tức M(0,5;1,5)M(0{,}5;1{,}5)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.