Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Vận dụng 2 trang 46 SGK Toán 10

Phương trình đường tròn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trên mặt phẳng tọa độ OxyOxy, một vật chuyển động nhanh trên đường tròn có phương trình x2+y2=25x^2+y^2=25. Khi tới vị trí M(3;4)M(3;4) thì vật bị văng khỏi quỹ đạo tròn và ngay sau đó, trong một khoảng thời gian ngắn bay theo hướng tiếp tuyến của đường tròn. Hỏi trong khoảng thời gian ngắn ngay sau khi văng, vật chuyển động trên đường thẳng nào?

Lời giải

Bước 1. Xác định tâm và bán kính đường tròn.

Đường tròn có phương trình x2+y2=25x^2+y^2=25 nên có tâm I(0;0)I(0;0) và bán kính R=5R=5.

Bước 2. Kiểm tra vị trí điểm M(3;4)M(3;4).

Thay toạ độ MM vào vế trái: 32+42=9+16=253^2+4^2=9+16=25. Vậy MM thuộc đường tròn, tức là vật bị văng ra tại một điểm nằm trên quỹ đạo tròn.

Bước 3. Viết phương trình tiếp tuyến tại MM.

Ngay sau khi văng, vật bay theo hướng tiếp tuyến của đường tròn tại MM, nên đường thẳng cần tìm chính là tiếp tuyến tại M(3;4)M(3;4).

Tiếp tuyến tại MM vuông góc với bán kính IMIM, do đó nhận vectơ IM⃗=(3;4)\vec{IM}=(3;4) làm vectơ pháp tuyến.

Đường thẳng đi qua M(3;4)M(3;4) với vectơ pháp tuyến n⃗=(3;4)\vec{n}=(3;4) có phương trình:

3(x−3)+4(y−4)=03(x-3)+4(y-4)=0

⇔3x+4y−25=0.\Leftrightarrow 3x+4y-25=0.

Bước 4. Kiểm tra lại.

Thay M(3;4)M(3;4): 3⋅3+4⋅4−25=9+16−25=03\cdot 3+4\cdot 4-25=9+16-25=0 (thoả mãn). Khoảng cách từ tâm I(0;0)I(0;0) đến đường thẳng là d=∣3⋅0+4⋅0−25∣32+42=255=5=Rd=\dfrac{|3\cdot 0+4\cdot 0-25|}{\sqrt{3^2+4^2}}=\dfrac{25}{5}=5=R, đúng là tiếp tuyến.

Kết luận. Trong khoảng thời gian ngắn ngay sau khi văng, vật chuyển động trên đường thẳng 3x+4y−25=03x+4y-25=0.

Đáp số

3x+4y−25=03x+4y-25=0

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.