Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Vận dụng 1 trang 50 SGK Toán 10

Bài 22. Ba đường conic   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong bản vẽ thiết kế, vòm của ô thoáng trong Hình 7.22 là nửa nằm phía trên trục hoành của elip có phương trình
x216+y24=1\dfrac{x^2}{16} + \dfrac{y^2}{4} = 1.
Biết rằng 1 đơn vị trên mặt phẳng toạ độ của bản vẽ thiết kế ứng với 30 cm trên thực tế. Tính chiều cao hh của ô thoáng tại điểm cách điểm chính giữa của đế ô thoáng 75 cm.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 50 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 7.22: Hình vẽ ô thoáng dạng nửa elip nằm phía trên trục hoành (nửa trên của trục Ox), tâm O là điểm chính giữa của đế. Trục y hướng lên trên, trục x nằm ngang. Tại điểm cách tâm O một khoảng 75 cm theo phương ngang (trên trục Ox), dựng đoạn thẳng đứng có chiều cao hh (từ đế lên tới vòm elip).

Lời giải

Thiết lập bài toán.

Vòm ô thoáng là nửa trên của elip x216+y24=1\dfrac{x^2}{16}+\dfrac{y^2}{4}=1, với tâm OO là điểm chính giữa của đế. Trên bản vẽ, 1 đơn vị toạ độ ứng với 3030 cm thực tế.

Đổi khoảng cách 75 cm ra đơn vị toạ độ.

Điểm cần tính cách tâm OO theo phương ngang là 7575 cm, nên hoành độ của nó là
x=7530=2,5.x=\dfrac{75}{30}=2{,}5.

Tìm tung độ (chiều cao) tại x=2,5x=2{,}5 trên bản vẽ.

Vì điểm nằm trên vòm (nửa trên elip) nên y>0y>0. Thay x=2,5x=2{,}5 vào phương trình elip:
(2,5)216+y24=1  ⇒  6,2516+y24=1.\dfrac{(2{,}5)^2}{16}+\dfrac{y^2}{4}=1 \;\Rightarrow\; \dfrac{6{,}25}{16}+\dfrac{y^2}{4}=1.
y24=1−6,2516=16−6,2516=9,7516.\dfrac{y^2}{4}=1-\dfrac{6{,}25}{16}=\dfrac{16-6{,}25}{16}=\dfrac{9{,}75}{16}.
y2=9,754=2,4375  ⇒  y=2,4375≈1,5612 (đơn vị, lấy y>0).y^2=\dfrac{9{,}75}{4}=2{,}4375 \;\Rightarrow\; y=\sqrt{2{,}4375}\approx 1{,}5612 \text{ (đơn vị, lấy } y>0).

Đổi chiều cao ra thực tế.

Mỗi đơn vị ứng với 3030 cm nên chiều cao thực tế của ô thoáng là
h=y⋅30≈1,5612⋅30≈46,84 (cm).h=y\cdot 30\approx 1{,}5612\cdot 30\approx 46{,}84 \text{ (cm)}.

Kiểm tra. Tại x=2,5<4=ax=2{,}5<4=a nên điểm nằm trong bề ngang của vòm, chiều cao h≈46,84h\approx 46{,}84 cm nhỏ hơn chiều cao lớn nhất tại tâm là b⋅30=2⋅30=60b\cdot 30=2\cdot 30=60 cm — hợp lí.

Vậy chiều cao của ô thoáng tại điểm đó là h≈46,84h\approx 46{,}84 cm (chính xác h=7,539h=7{,}5\sqrt{39} cm).

Đáp số

h ≈ 46,84 cm (h = 7,5√39 cm)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.