Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 50 SGK Toán 10

Bài 22. Ba đường conic   Đã kiểm

Đề bài

Tại sao trong định nghĩa hypebol cần điều kiện a<ca < c?

Lời giải

Trong định nghĩa, hypebol là tập hợp các điểm MM sao cho ∣∣MF1∣−∣MF2∣∣=2a\bigl||MF_1| - |MF_2|\bigr| = 2a, trong đó F1, F2F_1,\ F_2 là hai tiêu điểm cố định với ∣F1F2∣=2c|F_1F_2| = 2c và a>0a > 0.

Với điểm MM bất kì trong mặt phẳng, áp dụng bất đẳng thức tam giác cho ba điểm M, F1, F2M,\ F_1,\ F_2 ta luôn có
∣∣MF1∣−∣MF2∣∣≤∣F1F2∣=2c,\bigl||MF_1| - |MF_2|\bigr| \le |F_1F_2| = 2c,
trong đó dấu bằng chỉ xảy ra khi MM nằm trên đường thẳng F1F2F_1F_2 và ở ngoài đoạn F1F2F_1F_2.

Ta xét các khả năng của aa so với cc:

• Nếu a>ca > c: khi đó 2a>2c2a > 2c, nên không có điểm MM nào thỏa mãn ∣∣MF1∣−∣MF2∣∣=2a\bigl||MF_1| - |MF_2|\bigr| = 2a. Tập hợp rỗng, không tạo thành đường nào.

• Nếu a=ca = c: điều kiện trở thành ∣∣MF1∣−∣MF2∣∣=2c=∣F1F2∣\bigl||MF_1| - |MF_2|\bigr| = 2c = |F_1F_2|. Đây chính là trường hợp dấu bằng ở trên, chỉ được thỏa bởi các điểm nằm trên đường thẳng F1F2F_1F_2 và ngoài đoạn F1F2F_1F_2. Tập hợp đó là hai tia nằm trên trục, không phải đường cong có hai nhánh. Đây là trường hợp suy biến.

• Nếu a<ca < c: khi đó 2a<2c2a < 2c, luôn tồn tại những điểm MM không nằm trên đường thẳng F1F2F_1F_2 (tạo thành tam giác MF1F2MF_1F_2 với bất đẳng thức ngặt ∣∣MF1∣−∣MF2∣∣<2c\bigl||MF_1| - |MF_2|\bigr| < 2c) thỏa mãn điều kiện. Tập hợp các điểm MM là một đường cong thực sự gồm hai nhánh — đó chính là hypebol.

Kết luận: Chỉ khi 0<a<c0 < a < c thì tập hợp
{ M∣∣∣MF1∣−∣MF2∣∣=2a }\bigl\{\,M \mid \bigl||MF_1| - |MF_2|\bigr| = 2a\,\bigr\}
mới là một hypebol đúng nghĩa (hai nhánh cong, khác rỗng và không suy biến). Vì vậy định nghĩa hypebol bắt buộc phải có điều kiện a<ca < c.

Đáp số

Điều kiện a<ca < c đảm bảo tập hợp điểm MM thỏa ∣∣MF1∣−∣MF2∣∣=2a\bigl||MF_1|-|MF_2|\bigr|=2a vừa khác rỗng vừa không suy biến: nếu a>ca>c thì tập rỗng; nếu a=ca=c thì chỉ còn hai tia trên trục F1F2F_1F_2; chỉ khi a<ca<c mới cho hypebol thực sự có hai nhánh cong

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.