Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 4 trang 62 SGK Toán 10

Bài 10. Vectơ trong mặt phẳng tọa độ   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy, cho điểm M(x0;y0)M(x_0; y_0).
Gọi PP, QQ tương ứng là hình chiếu vuông góc của MM trên trục hoành OxOx và trục tung OyOy (H.4.35).

a) Trên trục OxOx, điểm PP biểu diễn số nào? Biểu thị OP→\overrightarrow{OP} theo i⃗\vec{i} và tính độ dài của OP→\overrightarrow{OP} theo x0x_0.

b) Trên trục OyOy, điểm QQ biểu diễn số nào? Biểu thị OQ→\overrightarrow{OQ} theo j⃗\vec{j} và tính độ dài của OQ→\overrightarrow{OQ} theo y0y_0.

c) Dựa vào hình chữ nhật OPMQOPMQ, tính độ dài của OM→\overrightarrow{OM} theo x0x_0, y0y_0.

d) Biểu thị OM→\overrightarrow{OM} theo các vectơ i⃗\vec{i}, j⃗\vec{j}.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 62 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.35: Hệ trục toạ độ OxyOxy với vectơ đơn vị i⃗\vec{i} trên trục OxOx (tại điểm 1 trên Ox) và j⃗\vec{j} trên trục OyOy (tại điểm 1 trên Oy). Điểm M(x0;y0)M(x_0; y_0) nằm trong góc phần tư thứ nhất. Từ MM hạ đường vuông góc xuống trục hoành tại PP (hoành độ x0x_0) và xuống trục tung tại QQ (tung độ y0y_0), tạo thành hình chữ nhật OPMQOPMQ. Có vectơ OM→\overrightarrow{OM} vẽ từ gốc OO đến MM. Các đoạn nét đứt nối MM với PP và QQ.

Lời giải

a) Hình chiếu vuông góc của M(x0;y0)M(x_0; y_0) trên trục hoành OxOx là điểm PP có hoành độ bằng hoành độ của MM. Vậy trên trục OxOx, điểm PP biểu diễn số x0x_0.

Vì i⃗\vec{i} là vectơ đơn vị trên trục OxOx và PP ứng với số x0x_0 nên:
OP→=x0 i⃗.\overrightarrow{OP} = x_0\,\vec{i}.
Độ dài: ∣OP→∣=∣x0∣⋅∣i⃗∣=∣x0∣|\overrightarrow{OP}| = |x_0|\cdot|\vec{i}| = |x_0| (vì ∣i⃗∣=1|\vec{i}| = 1).

b) Hình chiếu vuông góc của M(x0;y0)M(x_0; y_0) trên trục tung OyOy là điểm QQ có tung độ bằng tung độ của MM. Vậy trên trục OyOy, điểm QQ biểu diễn số y0y_0.

Vì j⃗\vec{j} là vectơ đơn vị trên trục OyOy và QQ ứng với số y0y_0 nên:
OQ→=y0 j⃗.\overrightarrow{OQ} = y_0\,\vec{j}.
Độ dài: ∣OQ→∣=∣y0∣⋅∣j⃗∣=∣y0∣|\overrightarrow{OQ}| = |y_0|\cdot|\vec{j}| = |y_0| (vì ∣j⃗∣=1|\vec{j}| = 1).

c) Tứ giác OPMQOPMQ là hình chữ nhật nên đường chéo OMOM được tính theo định lí Py-ta-go trong tam giác vuông OPMOPM (vuông tại PP):
∣OM→∣=OM=OP2+PM2.|\overrightarrow{OM}| = OM = \sqrt{OP^2 + PM^2}.
Mà OP=∣x0∣OP = |x_0| và PM=OQ=∣y0∣PM = OQ = |y_0|, nên:
∣OM→∣=∣x0∣2+∣y0∣2=x02+y02.|\overrightarrow{OM}| = \sqrt{|x_0|^2 + |y_0|^2} = \sqrt{x_0^2 + y_0^2}.

d) Theo quy tắc hình bình hành (ở đây là hình chữ nhật OPMQOPMQ), ta có:
OM→=OP→+OQ→.\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{OP} + \overrightarrow{OQ}.
Thay OP→=x0 i⃗\overrightarrow{OP} = x_0\,\vec{i} và OQ→=y0 j⃗\overrightarrow{OQ} = y_0\,\vec{j}, ta được:
OM→=x0 i⃗+y0 j⃗.\overrightarrow{OM} = x_0\,\vec{i} + y_0\,\vec{j}.

Đáp số

PP biểu diễn số x0x_0; OP→=x0i⃗\overrightarrow{OP} = x_0\vec{i}; ∣OP→∣=∣x0∣|\overrightarrow{OP}| = |x_0|QQ biểu diễn số y0y_0; OQ→=y0j⃗\overrightarrow{OQ} = y_0\vec{j}; ∣OQ→∣=∣y0∣|\overrightarrow{OQ}| = |y_0|∣OM→∣=x02+y02|\overrightarrow{OM}| = \sqrt{x_0^2 + y_0^2}OM→=x0i⃗+y0j⃗\overrightarrow{OM} = x_0\vec{i} + y_0\vec{j}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.