Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Hoạt động 3 trang 68 SGK Toán 10

Bài 24. Hoán vị, chỉnh hợp và tổ hợp   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trở lại HĐ2.

a) Hãy cho biết sự khác biệt khi chọn ra hai bạn ở câu HĐ2a và HĐ2b.

b) Từ kết quả tính được ở câu HĐ2b (áp dụng chỉnh hợp), hãy chỉ ra cách tính kết quả ở câu HĐ2a.

Lời giải

a) Sự khác biệt giữa HĐ2a và HĐ2b

- Ở HĐ2a, ta chọn ra 22 bạn mà hai bạn này có vai trò như nhau, nên việc chọn không phân biệt thứ tự. Chẳng hạn, chọn được bạn AA và bạn BB thì "chọn AA rồi BB" cũng chính là "chọn BB rồi AA", cả hai chỉ được tính là một cách chọn.

- Ở HĐ2b, ta cũng chọn ra 22 bạn nhưng hai bạn được giao hai vai trò khác nhau (một bạn giữ vai trò này, một bạn giữ vai trò kia), nên việc chọn có phân biệt thứ tự. Khi đó "chọn AA (vai trò thứ nhất) rồi BB (vai trò thứ hai)" khác với "chọn BB rồi AA", tức là ứng với hai cách khác nhau.

Nói ngắn gọn: HĐ2a là chọn không kể thứ tự (tổ hợp), còn HĐ2b là chọn có kể thứ tự (chỉnh hợp).

b) Suy ra cách tính kết quả HĐ2a từ kết quả HĐ2b

Xét một cách chọn 22 bạn bất kì ở HĐ2a (không kể thứ tự). Nếu đem 22 bạn đó phân vào hai vai trò khác nhau như trong HĐ2b thì có 2!=22! = 2 cách sắp xếp vai trò.

Như vậy mỗi cách chọn ở HĐ2a sinh ra đúng 2!=22! = 2 cách chọn ở HĐ2b, nghĩa là:

(số cách HĐ2b)=2!⋅(số cách HĐ2a).\text{(số cách HĐ2b)} = 2!\cdot\text{(số cách HĐ2a)}.

Từ đó suy ra cách tính kết quả HĐ2a dựa vào kết quả HĐ2b (đã tính bằng chỉnh hợp An2A_n^2):

(số cách HĐ2a)=(số cách HĐ2b)2!=An22!=An22.\text{(số cách HĐ2a)} = \dfrac{\text{(số cách HĐ2b)}}{2!} = \dfrac{A_n^2}{2!} = \dfrac{A_n^2}{2}.

Đáp số

HĐ2a: không phân biệt thứ tự; HĐ2b: có phân biệt thứ tự (hai bạn giữ hai vai trò khác nhau)Số cách HĐ2a = (số cách HĐ2b) : 2! = An2A_n^2 : 2

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.