Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.17 trang 65 SGK Toán 10

Bài tập cuối Chương IV (Vectơ)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy, cho các vectơ a⃗=3i⃗−2j⃗\vec{a} = 3\vec{i} - 2\vec{j}, b⃗=(4;−1)\vec{b} = (4; -1) và các điểm M(−3;6)M(-3; 6), N(3;−3)N(3; -3).

a) Tìm mối liên hệ giữa các vectơ MN→\overrightarrow{MN} và 2a⃗−b⃗2\vec{a} - \vec{b}.

b) Các điểm OO, MM, NN có thẳng hàng hay không?

c) Tìm điểm P(x;y)P(x; y) để OMNPOMNP là một hình bình hành.

Lời giải

Ta có toạ độ các vectơ và điểm:
a⃗=3i⃗−2j⃗=(3;−2)\vec{a} = 3\vec{i} - 2\vec{j} = (3; -2), b⃗=(4;−1)\vec{b} = (4; -1), M(−3;6)M(-3; 6), N(3;−3)N(3; -3).

a) Mối liên hệ giữa MN→\overrightarrow{MN} và 2a⃗−b⃗2\vec{a} - \vec{b}.

Toạ độ vectơ MN→\overrightarrow{MN}:
MN→=(xN−xM; yN−yM)=(3−(−3); −3−6)=(6;−9).\overrightarrow{MN} = (x_N - x_M;\ y_N - y_M) = (3 - (-3);\ -3 - 6) = (6; -9).

Toạ độ vectơ 2a⃗−b⃗2\vec{a} - \vec{b}:
2a⃗=(6;−4),2a⃗−b⃗=(6−4; −4−(−1))=(2;−3).2\vec{a} = (6; -4),\qquad 2\vec{a} - \vec{b} = (6 - 4;\ -4 - (-1)) = (2; -3).

So sánh: (6;−9)=3⋅(2;−3)(6; -9) = 3\cdot(2; -3), do đó
MN→=3 (2a⃗−b⃗).\overrightarrow{MN} = 3\,(2\vec{a} - \vec{b}).
Vậy MN→\overrightarrow{MN} cùng phương với 2a⃗−b⃗2\vec{a} - \vec{b} và MN→=3(2a⃗−b⃗)\overrightarrow{MN} = 3(2\vec{a} - \vec{b}).

b) Ba điểm OO, MM, NN có thẳng hàng không?

Ta có OM→=(−3;6)\overrightarrow{OM} = (-3; 6) và ON→=(3;−3)\overrightarrow{ON} = (3; -3).

Hai điểm OO, MM, NN thẳng hàng khi và chỉ khi OM→\overrightarrow{OM} và ON→\overrightarrow{ON} cùng phương, tức là:
−33=6−3 ?\dfrac{-3}{3} = \dfrac{6}{-3}\ ?
Ta có −33=−1\dfrac{-3}{3} = -1 nhưng 6−3=−2\dfrac{6}{-3} = -2, hai tỉ số này khác nhau nên OM→\overrightarrow{OM} và ON→\overrightarrow{ON} không cùng phương.

Vậy ba điểm OO, MM, NN không thẳng hàng.

c) Tìm P(x;y)P(x; y) để OMNPOMNP là hình bình hành.

Vì OO, MM, NN không thẳng hàng (câu

b) nên tồn tại điểm PP để OMNPOMNP là hình bình hành.

OMNPOMNP là hình bình hành khi và chỉ khi OM→=PN→\overrightarrow{OM} = \overrightarrow{PN}.

Ta có:
OM→=(−3;6),PN→=(3−x; −3−y).\overrightarrow{OM} = (-3; 6),\qquad \overrightarrow{PN} = (3 - x;\ -3 - y).

Suy ra:
{3−x=−3−3−y=6⟺{x=6y=−9\begin{cases} 3 - x = -3 \\ -3 - y = 6 \end{cases} \Longleftrightarrow \begin{cases} x = 6 \\ y = -9 \end{cases}

Vậy P(6;−9)P(6; -9).

Kiểm tra: OM→=(−3;6)\overrightarrow{OM} = (-3; 6), PN→=(3−6; −3+9)=(−3;6)\overrightarrow{PN} = (3 - 6;\ -3 + 9) = (-3; 6) — bằng nhau, nên OMNPOMNP là hình bình hành.

Đáp số

MN→=3(2a⃗−b⃗)\overrightarrow{MN} = 3(2\vec{a} - \vec{b}) (cùng phương)Không thẳng hàngP(6;−9)P(6; -9)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.