Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 4.20 trang 65 SGK Toán 10

Bài tập cuối Chương IV (Vectơ)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Trong Hình 4.38, quân mã đang ở vị trí có toạ độ (1;2)(1; 2). Hỏi sau một nước đi, quân mã có thể đến những vị trí nào?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 65 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 4.38: Bàn cờ vua đặt trong hệ trục toạ độ OxyOxy, trục xx và trục yy chia ô từ 1 đến 7. Trên bàn cờ có các quân cờ, trong đó quân mã (hình con ngựa) nằm ở ô có toạ độ (1;2)(1; 2). (Các quân cờ khác được đặt rải rác trên bàn cờ chỉ mang tính minh hoạ.) Mỗi ô vuông ứng với một đơn vị toạ độ.

Lời giải

Phân tích nước đi của quân mã.

Theo luật cờ vua, mỗi nước đi quân mã nhảy theo hình chữ L: dịch 1 ô theo một trục và 2 ô theo trục kia. Nếu coi nước đi là một vectơ u⃗\vec{u} nối vị trí cũ với vị trí mới thì u⃗\vec{u} chỉ có thể là một trong tám vectơ sau:
(1;2), (2;1), (−1;2), (−2;1), (1;−2), (2;−1), (−1;−2), (−2;−1).(1;2),\ (2;1),\ (-1;2),\ (-2;1),\ (1;-2),\ (2;-1),\ (-1;-2),\ (-2;-1).

Tìm các vị trí đến.

Quân mã đang ở điểm A(1;2)A(1;2). Vị trí sau một nước đi là điểm MM sao cho AM⃗=u⃗\vec{AM}=\vec{u}, tức MM có toạ độ (1+a; 2+b)(1+a;\,2+b) với (a;b)(a;b) là một trong tám vectơ trên. Lần lượt cộng toạ độ ta được 8 điểm:
(2;4), (3;3), (0;4), (−1;3), (2;0), (3;1), (0;0), (−1;1).(2;4),\ (3;3),\ (0;4),\ (-1;3),\ (2;0),\ (3;1),\ (0;0),\ (-1;1).

Loại các điểm nằm ngoài bàn cờ.

Bàn cờ chỉ gồm các ô có hoành độ và tung độ từ 11 đến 77 (các số đều phải ≥1\ge 1). Do đó loại các điểm có toạ độ bằng 00 hoặc âm:
- (0;4), (−1;3), (2;0), (0;0), (−1;1)(0;4),\ (-1;3),\ (2;0),\ (0;0),\ (-1;1) đều nằm ngoài bàn cờ → loại.

Còn lại ba vị trí hợp lệ: (2;4), (3;3), (3;1)(2;4),\ (3;3),\ (3;1).

Kết luận.

Sau một nước đi, từ ô (1;2)(1;2) quân mã có thể đến một trong ba vị trí: (2;4)(2;4), (3;3)(3;3), (3;1)(3;1).

Đáp số

Quân mã có thể đến 3 vị trí: (2;4)(2;4), (3;3)(3;3), (3;1)(3;1)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.