Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Hoạt động 4 trang 80 SGK Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm chéo

Đề bài

Điểm (thang điểm 100) của 12 thí sinh cao điểm nhất trong một cuộc thi như sau:

58 74 92 81 97 88 75 69 87 69 75 77.

Ban tổ chức muốn trao các giải Nhất, Nhì, Ba, Tư cho các thí sinh này, mỗi giải trao cho 25% số thí sinh (3 thí sinh).

Em hãy giúp ban tổ chức xác định các ngưỡng điểm để phân loại thí sinh.

Lời giải

Phân tích. Có n=12n=12 thí sinh. Mỗi giải trao cho 25%25\% số thí sinh, tức là 33 thí sinh. Để xác định ngưỡng điểm phân loại thành 44 nhóm bằng nhau, ta dùng các tứ phân vị Q1, Q2, Q3Q_1,\,Q_2,\,Q_3 của mẫu số liệu.

a) Sắp xếp số liệu theo thứ tự không giảm.

58  69  69  74  75  75  77  81  87  88  92  9758\ \ 69\ \ 69\ \ 74\ \ 75\ \ 75\ \ 77\ \ 81\ \ 87\ \ 88\ \ 92\ \ 97

b) Tìm tứ phân vị thứ hai Q2Q_2 (trung vị).

Vì n=12n=12 là số chẵn nên Q2Q_2 là trung bình cộng của hai giá trị chính giữa, tức giá trị thứ 66 và thứ 77:

Q2=75+772=76.Q_2=\dfrac{75+77}{2}=76.

c) Tìm tứ phân vị thứ nhất Q1Q_1.

Q1Q_1 là trung vị của nửa số liệu bên trái Q2Q_2 (6 giá trị đầu): 58, 69, 69, 74, 75, 7558,\ 69,\ 69,\ 74,\ 75,\ 75. Đó là trung bình cộng của giá trị thứ 33 và thứ 44:

Q1=69+742=71,5.Q_1=\dfrac{69+74}{2}=71{,}5.

d) Tìm tứ phân vị thứ ba Q3Q_3.

Q3Q_3 là trung vị của nửa số liệu bên phải Q2Q_2 (6 giá trị cuối): 77, 81, 87, 88, 92, 9777,\ 81,\ 87,\ 88,\ 92,\ 97. Đó là trung bình cộng của giá trị thứ 33 và thứ 44 trong nửa này:

Q3=87+882=87,5.Q_3=\dfrac{87+88}{2}=87{,}5.

e) Xác định các ngưỡng điểm phân loại.

Ba tứ phân vị chia 1212 thí sinh thành 44 nhóm, mỗi nhóm 33 thí sinh:

- Giải Nhất: điểm ≥Q3=87,5\ge Q_3=87{,}5 — gồm 88, 92, 9788,\ 92,\ 97 (3 thí sinh).
- Giải Nhì: Q2=76≤Q_2=76\le điểm <87,5< 87{,}5 — gồm 77, 81, 8777,\ 81,\ 87 (3 thí sinh).
- Giải Ba: Q1=71,5≤Q_1=71{,}5\le điểm <76< 76 — gồm 74, 75, 7574,\ 75,\ 75 (3 thí sinh).
- Giải Tư: điểm <Q1=71,5< Q_1=71{,}5 — gồm 58, 69, 6958,\ 69,\ 69 (3 thí sinh).

Kiểm tra lại: mỗi nhóm đúng 33 thí sinh (=25%=25\% của 1212), phù hợp yêu cầu.

Kết luận: Ban tổ chức dùng ba ngưỡng điểm là Q1=71,5Q_1=71{,}5; Q2=76Q_2=76; Q3=87,5Q_3=87{,}5 để phân loại.

Đáp số

Q1 = 71,5; Q2 = 76; Q3 = 87,5Nhất: ≥ 87,5 (88; 92; 97)Nhì: 76 ≤ điểm < 87,5 (77; 81; 87)Ba: 71,5 ≤ điểm < 76 (74; 75; 75)Tư: < 71,5 (58; 69; 69)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.