Sách giáo khoa Toán 10 Tập hai

Giải Bài 9.12 trang 87 SGK Toán 10

Bài tập cuối chương IX   Đã kiểm chéo

Đề bài

Màu hạt của đậu Hà Lan có hai kiểu hình là màu vàng và màu xanh tương ứng với hai loại gene là gene trội AA và gene lặn aa. Hình dạng hạt của đậu Hà Lan có hai kiểu hình là hạt trơn và hạt nhăn tương ứng với hai loại gene là gene trội BB và gene lặn bb. Biết rằng, cây con lấy ngẫu nhiên một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ.

Phép thử là cho lai hai loại đậu Hà Lan, trong đó cả cây bố và cây mẹ đều có kiểu gene là (Aa,Bb)(Aa, Bb) và kiểu hình là hạt màu vàng và trơn. Giả sử các kết quả có thể là đồng khả năng. Tính xác suất để cây con cũng có kiểu hình là hạt màu vàng và trơn.

Lời giải

Phân tích phép thử.

Xét riêng từng cặp gene. Mỗi cây con nhận ngẫu nhiên một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ, các khả năng là đồng khả năng.

1) Xét tính trạng màu hạt (cặp gene AA, aa).

Cả bố và mẹ đều có kiểu gene AaAa. Gene cây con nhận từ bố có thể là AA hoặc aa; gene nhận từ mẹ có thể là AA hoặc aa. Do đó kiểu gene của cây con về màu hạt có 2×2=42\times 2 = 4 kết quả đồng khả năng:
AA,Aa,aA,aa.AA,\quad Aa,\quad aA,\quad aa.

Hạt có màu vàng khi trong kiểu gene có mặt gene trội AA, tức là các kết quả AA, Aa, aAAA,\ Aa,\ aA (có 33 kết quả thuận lợi). Gọi MM là biến cố "cây con có hạt màu vàng":
P(M)=34.P(M)=\dfrac{3}{4}.

2) Xét tính trạng hình dạng hạt (cặp gene BB, bb).

Tương tự, cả bố và mẹ đều có kiểu gene BbBb, nên kiểu gene của cây con về hình dạng hạt cũng có 44 kết quả đồng khả năng:
BB,Bb,bB,bb.BB,\quad Bb,\quad bB,\quad bb.

Hạt trơn khi có mặt gene trội BB, gồm 33 kết quả thuận lợi BB, Bb, bBBB,\ Bb,\ bB. Gọi NN là biến cố "cây con có hạt trơn":
P(N)=34.P(N)=\dfrac{3}{4}.

3) Tính xác suất cần tìm.

Tính trạng màu hạt và tính trạng hình dạng hạt do hai cặp gene khác nhau quy định và việc nhận gene ở hai cặp là độc lập với nhau, nên hai biến cố MM và NN độc lập. Xác suất để cây con có hạt màu vàng và trơn là:
P(MN)=P(M)⋅P(N)=34⋅34=916.P(MN)=P(M)\cdot P(N)=\dfrac{3}{4}\cdot\dfrac{3}{4}=\dfrac{9}{16}.

Kiểm tra bằng không gian mẫu. Gộp hai cặp gene, cây con có 4×4=164\times 4 = 16 kiểu gene đồng khả năng. Số kết quả vừa cho màu vàng (có AA) vừa cho hạt trơn (có BB) là 3×3=93\times 3 = 9. Vậy xác suất bằng 916\dfrac{9}{16}, khớp với kết quả trên.

Kết luận: Xác suất để cây con cũng có hạt màu vàng và trơn là 916=0,5625.\dfrac{9}{16}=0{,}5625.

Đáp số

9/16 ≈ 0,5625

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.