Giải Bài 9.12 trang 87 SGK Toán 10
Đề bài
Màu hạt của đậu Hà Lan có hai kiểu hình là màu vàng và màu xanh tương ứng với hai loại gene là gene trội và gene lặn . Hình dạng hạt của đậu Hà Lan có hai kiểu hình là hạt trơn và hạt nhăn tương ứng với hai loại gene là gene trội và gene lặn . Biết rằng, cây con lấy ngẫu nhiên một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ.
Phép thử là cho lai hai loại đậu Hà Lan, trong đó cả cây bố và cây mẹ đều có kiểu gene là và kiểu hình là hạt màu vàng và trơn. Giả sử các kết quả có thể là đồng khả năng. Tính xác suất để cây con cũng có kiểu hình là hạt màu vàng và trơn.
Lời giải
Phân tích phép thử.
Xét riêng từng cặp gene. Mỗi cây con nhận ngẫu nhiên một gene từ cây bố và một gene từ cây mẹ, các khả năng là đồng khả năng.
1) Xét tính trạng màu hạt (cặp gene , ).
Cả bố và mẹ đều có kiểu gene . Gene cây con nhận từ bố có thể là hoặc ; gene nhận từ mẹ có thể là hoặc . Do đó kiểu gene của cây con về màu hạt có kết quả đồng khả năng:
Hạt có màu vàng khi trong kiểu gene có mặt gene trội , tức là các kết quả (có kết quả thuận lợi). Gọi là biến cố "cây con có hạt màu vàng":
2) Xét tính trạng hình dạng hạt (cặp gene , ).
Tương tự, cả bố và mẹ đều có kiểu gene , nên kiểu gene của cây con về hình dạng hạt cũng có kết quả đồng khả năng:
Hạt trơn khi có mặt gene trội , gồm kết quả thuận lợi . Gọi là biến cố "cây con có hạt trơn":
3) Tính xác suất cần tìm.
Tính trạng màu hạt và tính trạng hình dạng hạt do hai cặp gene khác nhau quy định và việc nhận gene ở hai cặp là độc lập với nhau, nên hai biến cố và độc lập. Xác suất để cây con có hạt màu vàng và trơn là:
Kiểm tra bằng không gian mẫu. Gộp hai cặp gene, cây con có kiểu gene đồng khả năng. Số kết quả vừa cho màu vàng (có ) vừa cho hạt trơn (có ) là . Vậy xác suất bằng , khớp với kết quả trên.
Kết luận: Xác suất để cây con cũng có hạt màu vàng và trơn là
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.