Sách giáo khoa Toán 10 Tập một

Giải Bài 5.15 trang 88 SGK Toán 10

Bài 14. Các số đặc trưng đo độ phân tán   Đã kiểm chéo

Đề bài

Mẫu số liệu sau đây cho biết cân nặng của 10 trẻ sơ sinh (đơn vị kg):
2,977 3,155 3,920 3,412 4,236
2,593 3,270 3,813 4,042 3,387.
Hãy tính khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và độ lệch chuẩn cho mẫu số liệu này.

Lời giải

Sắp xếp mẫu số liệu theo thứ tự không giảm:

2,593    2,977    3,155    3,270    3,387    3,412    3,813    3,920    4,042    4,2362{,}593 \;\; 2{,}977 \;\; 3{,}155 \;\; 3{,}270 \;\; 3{,}387 \;\; 3{,}412 \;\; 3{,}813 \;\; 3{,}920 \;\; 4{,}042 \;\; 4{,}236

a) Khoảng biến thiên

Giá trị lớn nhất là 4,2364{,}236; giá trị nhỏ nhất là 2,5932{,}593. Khoảng biến thiên của mẫu là:

R=xmax⁡−xmin⁡=4,236−2,593=1,643 (kg).R = x_{\max} - x_{\min} = 4{,}236 - 2{,}593 = 1{,}643 \text{ (kg)}.

b) Khoảng tứ phân vị

Mẫu có n=10n = 10 giá trị (chẵn). Trung vị là trung bình cộng của hai giá trị chính giữa (thứ 5 và thứ 6):

Q2=3,387+3,4122=3,3995.Q_2 = \dfrac{3{,}387 + 3{,}412}{2} = 3{,}3995.

- Nửa dưới gồm 5 giá trị: 2,593; 2,977; 3,155; 3,270; 3,3872{,}593;\, 2{,}977;\, 3{,}155;\, 3{,}270;\, 3{,}387. Tứ phân vị thứ nhất là giá trị chính giữa:
Q1=3,155.Q_1 = 3{,}155.
- Nửa trên gồm 5 giá trị: 3,412; 3,813; 3,920; 4,042; 4,2363{,}412;\, 3{,}813;\, 3{,}920;\, 4{,}042;\, 4{,}236. Tứ phân vị thứ ba là giá trị chính giữa:
Q3=3,920.Q_3 = 3{,}920.

Khoảng tứ phân vị của mẫu là:

ΔQ=Q3−Q1=3,920−3,155=0,765 (kg).\Delta_Q = Q_3 - Q_1 = 3{,}920 - 3{,}155 = 0{,}765 \text{ (kg)}.

c) Độ lệch chuẩn

Số trung bình của mẫu:

xˉ=2,977+3,155+3,920+3,412+4,236+2,593+3,270+3,813+4,042+3,38710=34,80510=3,4805.\bar{x} = \dfrac{2{,}977 + 3{,}155 + 3{,}920 + 3{,}412 + 4{,}236 + 2{,}593 + 3{,}270 + 3{,}813 + 4{,}042 + 3{,}387}{10} = \dfrac{34{,}805}{10} = 3{,}4805.

Phương sai của mẫu:

s2=110∑i=110(xi−xˉ)2=2,394642510=0,23946425.s^2 = \dfrac{1}{10}\sum_{i=1}^{10}\left(x_i - \bar{x}\right)^2 = \dfrac{2{,}3946425}{10} = 0{,}23946425.

Độ lệch chuẩn của mẫu:

s=s2=0,23946425≈0,489 (kg).s = \sqrt{s^2} = \sqrt{0{,}23946425} \approx 0{,}489 \text{ (kg)}.

Đáp số

Khoảng biến thiên: R=1,643R = 1{,}643 kgKhoảng tứ phân vị: ΔQ=0,765\Delta_Q = 0{,}765 kgĐộ lệch chuẩn: s≈0,489s \approx 0{,}489 kg

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.