Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Hoạt động 4 trang 10 SGK Toán 11

Bài 1. Giá trị lượng giác của góc lượng giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhận biết khái niệm đường tròn lượng giác

Trong mặt phẳng toạ độ OxyOxy, vẽ đường tròn tâm OO bán kính R=1R = 1. Chọn điểm gốc của đường tròn là giao điểm A(1;0)A(1; 0) của đường tròn với trục OxOx. Ta quy ước chiều dương của đường tròn là chiều ngược chiều quay của kim đồng hồ và chiều âm là chiều quay của kim đồng hồ.

a) Xác định điểm MM trên đường tròn sao cho sđ(OA,OM)=5π4(OA, OM) = \dfrac{5\pi}{4}.

b) Xác định điểm NN trên đường tròn sao cho sđ(OA,ON)=−7π4(OA, ON) = -\dfrac{7\pi}{4}.

Lời giải

Chuẩn bị. Trên đường tròn lượng giác tâm OO, bán kính R=1R=1, điểm gốc A(1;0)A(1;0), chiều dương là chiều ngược chiều kim đồng hồ. Mỗi góc lượng giác sđ(OA,OM)(OA, OM) xác định duy nhất một điểm MM trên đường tròn: xuất phát từ tia OAOA quay quanh OO một góc có số đo đã cho (dương thì quay theo chiều dương, âm thì quay theo chiều âm) thì tia cuối cắt đường tròn tại MM.

Nhớ rằng cả vòng tròn ứng với 2π2\pi, và các vị trí quen thuộc: π2\dfrac{\pi}{2} ứng với trục OyOy dương, π\pi ứng với trục OxOx âm, 3π2\dfrac{3\pi}{2} ứng với trục OyOy âm.

a) Xác định MM với sđ(OA,OM)=5π4(OA, OM)=\dfrac{5\pi}{4}.

Vì 5π4>0\dfrac{5\pi}{4}>0 nên ta quay tia OAOA theo chiều dương (ngược chiều kim đồng hồ) một góc 5π4\dfrac{5\pi}{4}.

Ta viết: 5π4=π+π4\dfrac{5\pi}{4}=\pi+\dfrac{\pi}{4}.

Như vậy từ AA quay hết nửa vòng (π\pi) tới vị trí trục OxOx âm, rồi quay thêm π4\dfrac{\pi}{4} nữa. Do đó MM nằm ở góc phần tư thứ III và là điểm chính giữa của cung phần tư này (ứng với góc 5π4=225∘\dfrac{5\pi}{4}=225^\circ).

Toạ độ của MM:
M(cos⁡5π4; sin⁡5π4)=(−22; −22).M\left(\cos\dfrac{5\pi}{4};\ \sin\dfrac{5\pi}{4}\right)=\left(-\dfrac{\sqrt{2}}{2};\ -\dfrac{\sqrt{2}}{2}\right).

b) Xác định NN với sđ(OA,ON)=−7π4(OA, ON)=-\dfrac{7\pi}{4}.

Vì số đo âm nên ta quay tia OAOA theo chiều âm (cùng chiều kim đồng hồ) một góc 7π4\dfrac{7\pi}{4}.

Ta có: −7π4=−2π+π4-\dfrac{7\pi}{4}=-2\pi+\dfrac{\pi}{4}.

Quay theo chiều âm trọn một vòng (−2π-2\pi) thì trở lại đúng điểm AA, sau đó còn dư π4\dfrac{\pi}{4} theo chiều dương. Vậy NN ở cùng vị trí với điểm ứng với góc π4\dfrac{\pi}{4}, tức nằm ở góc phần tư thứ I, là điểm chính giữa cung phần tư thứ I (ứng với 45∘45^\circ).

Toạ độ của NN:
N(cos⁡π4; sin⁡π4)=(22; 22).N\left(\cos\dfrac{\pi}{4};\ \sin\dfrac{\pi}{4}\right)=\left(\dfrac{\sqrt{2}}{2};\ \dfrac{\sqrt{2}}{2}\right).

Kiểm tra. 5π4\dfrac{5\pi}{4} nằm giữa π\pi và 3π2\dfrac{3\pi}{2} nên MM đúng ở phần tư III (hai toạ độ đều âm). −7π4-\dfrac{7\pi}{4} sai khác π4\dfrac{\pi}{4} một bội của 2π2\pi nên NN ở phần tư I (hai toạ độ đều dương). Kết quả phù hợp.

Đáp số

MM là điểm chính giữa cung phần tư thứ III, M(−22; −22)M\left(-\dfrac{\sqrt{2}}{2};\,-\dfrac{\sqrt{2}}{2}\right)NN là điểm chính giữa cung phần tư thứ I, N(22; 22)N\left(\dfrac{\sqrt{2}}{2};\,\dfrac{\sqrt{2}}{2}\right)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.