Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 1.9 trang 21 SGK Toán 11

Bài 2. Công thức lượng giác   Đã kiểm chéo

Đề bài

Tính sin⁡2a\sin 2a, cos⁡2a\cos 2a, tan⁡2a\tan 2a, biết:

a) sin⁡a=13\sin a = \dfrac{1}{3} và π2<a<π\dfrac{\pi}{2} < a < \pi;

b) sin⁡a+cos⁡a=12\sin a + \cos a = \dfrac{1}{2} và π2<a<3π4\dfrac{\pi}{2} < a < \dfrac{3\pi}{4}.

Lời giải

## a) sin⁡a=13\sin a = \dfrac{1}{3} và π2<a<π\dfrac{\pi}{2} < a < \pi

Vì π2<a<π\dfrac{\pi}{2} < a < \pi nên aa thuộc góc phần tư thứ hai, do đó cos⁡a<0\cos a < 0.

Từ sin⁡2a+cos⁡2a=1\sin^2 a + \cos^2 a = 1:
cos⁡a=−1−sin⁡2a=−1−19=−89=−223.\cos a = -\sqrt{1 - \sin^2 a} = -\sqrt{1 - \dfrac{1}{9}} = -\sqrt{\dfrac{8}{9}} = -\dfrac{2\sqrt{2}}{3}.

Tính sin⁡2a\sin 2a:
sin⁡2a=2sin⁡acos⁡a=2⋅13⋅(−223)=−429.\sin 2a = 2\sin a\cos a = 2\cdot\dfrac{1}{3}\cdot\left(-\dfrac{2\sqrt{2}}{3}\right) = -\dfrac{4\sqrt{2}}{9}.

Tính cos⁡2a\cos 2a:
cos⁡2a=1−2sin⁡2a=1−2⋅19=79.\cos 2a = 1 - 2\sin^2 a = 1 - 2\cdot\dfrac{1}{9} = \dfrac{7}{9}.

Tính tan⁡2a\tan 2a:
tan⁡2a=sin⁡2acos⁡2a=−42979=−427.\tan 2a = \dfrac{\sin 2a}{\cos 2a} = \dfrac{-\dfrac{4\sqrt{2}}{9}}{\dfrac{7}{9}} = -\dfrac{4\sqrt{2}}{7}.

##

b) sin⁡a+cos⁡a=12\sin a + \cos a = \dfrac{1}{2} và π2<a<3π4\dfrac{\pi}{2} < a < \dfrac{3\pi}{4}

Tính sin⁡2a\sin 2a: Bình phương hai vế của sin⁡a+cos⁡a=12\sin a + \cos a = \dfrac{1}{2}:
(sin⁡a+cos⁡a)2=14  ⇒  1+2sin⁡acos⁡a=14.(\sin a + \cos a)^2 = \dfrac{1}{4} \;\Rightarrow\; 1 + 2\sin a\cos a = \dfrac{1}{4}.
Suy ra
sin⁡2a=2sin⁡acos⁡a=14−1=−34.\sin 2a = 2\sin a\cos a = \dfrac{1}{4} - 1 = -\dfrac{3}{4}.

Tính cos⁡2a\cos 2a: Ta có cos⁡2a=cos⁡2a−sin⁡2a=(cos⁡a−sin⁡a)(cos⁡a+sin⁡a)\cos 2a = \cos^2 a - \sin^2 a = (\cos a - \sin a)(\cos a + \sin a).

Xét (cos⁡a−sin⁡a)2=1−2sin⁡acos⁡a=1−(−34)=74.(\cos a - \sin a)^2 = 1 - 2\sin a\cos a = 1 - \left(-\dfrac{3}{4}\right) = \dfrac{7}{4}.

Vì π2<a<3π4\dfrac{\pi}{2} < a < \dfrac{3\pi}{4} nên sin⁡a>0\sin a > 0 và cos⁡a<0\cos a < 0, do đó cos⁡a−sin⁡a<0\cos a - \sin a < 0:
cos⁡a−sin⁡a=−74=−72.\cos a - \sin a = -\sqrt{\dfrac{7}{4}} = -\dfrac{\sqrt{7}}{2}.

Vậy
cos⁡2a=(cos⁡a−sin⁡a)(cos⁡a+sin⁡a)=(−72)⋅12=−74.\cos 2a = (\cos a - \sin a)(\cos a + \sin a) = \left(-\dfrac{\sqrt{7}}{2}\right)\cdot\dfrac{1}{2} = -\dfrac{\sqrt{7}}{4}.

Tính tan⁡2a\tan 2a:
tan⁡2a=sin⁡2acos⁡2a=−34−74=37=377.\tan 2a = \dfrac{\sin 2a}{\cos 2a} = \dfrac{-\dfrac{3}{4}}{-\dfrac{\sqrt{7}}{4}} = \dfrac{3}{\sqrt{7}} = \dfrac{3\sqrt{7}}{7}.

*Kiểm tra:* 2a∈(π;3π2)2a \in (\pi; \tfrac{3\pi}{2}) (góc phần tư thứ ba) nên sin⁡2a<0\sin 2a < 0, cos⁡2a<0\cos 2a < 0, tan⁡2a>0\tan 2a > 0 — phù hợp với kết quả tìm được.

Đáp số

sin⁡2a=−429\sin 2a = -\dfrac{4\sqrt{2}}{9}; cos⁡2a=79\cos 2a = \dfrac{7}{9}; tan⁡2a=−427\tan 2a = -\dfrac{4\sqrt{2}}{7}sin⁡2a=−34\sin 2a = -\dfrac{3}{4}; cos⁡2a=−74\cos 2a = -\dfrac{\sqrt{7}}{4}; tan⁡2a=377\tan 2a = \dfrac{3\sqrt{7}}{7}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.