Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Hoạt động 5 trang 37 SGK Toán 11

Bài 4. Phương trình lượng giác cơ bản   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhận biết công thức nghiệm của phương trình cot⁡x=−1\cot x = -1

a) Quan sát Hình 1.25, hãy cho biết đường thẳng y=−1y = -1 cắt đồ thị hàm số y=cot⁡xy = \cot x tại mấy điểm có hoành độ trong khoảng (0;π)(0; \pi).

b) Dựa vào tính tuần hoàn của hàm số côtang, hãy viết công thức nghiệm của phương trình đã cho.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 37 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.25. Đường thẳng y=−1y = -1 và đồ thị hàm số y=cot⁡xy = \cot x. Đồ thị y=cot⁡xy = \cot x gồm nhiều nhánh cong giảm, mỗi nhánh nằm giữa hai đường tiệm cận đứng (các đường thẳng đứng nét đứt tại x=…,−2π,−π,0,π,2π,…x = \dots, -2\pi, -\pi, 0, \pi, 2\pi, \dots). Đường thẳng ngang y=−1y = -1 (màu cam) cắt mỗi nhánh đồ thị tại đúng một điểm. Các giao điểm có hoành độ được đánh dấu: −π4−2π-\frac{\pi}{4} - 2\pi, −π4−π-\frac{\pi}{4} - \pi, −π4-\frac{\pi}{4}, −π4+π-\frac{\pi}{4} + \pi, −π4+2π-\frac{\pi}{4} + 2\pi, −π4+3π-\frac{\pi}{4} + 3\pi. Trong khoảng (0;π)(0; \pi) đường thẳng y=−1y = -1 cắt đồ thị tại một điểm có hoành độ −π4+π=3π4-\frac{\pi}{4} + \pi = \frac{3\pi}{4}.

Lời giải

a) Quan sát Hình 1.25, trong khoảng (0;π)(0; \pi) đường thẳng y=−1y = -1 cắt đồ thị hàm số y=cot⁡xy = \cot x tại đúng một điểm, điểm đó có hoành độ x=−π4+π=3π4x = -\dfrac{\pi}{4} + \pi = \dfrac{3\pi}{4}.

Như vậy trong khoảng (0;π)(0; \pi), phương trình cot⁡x=−1\cot x = -1 có duy nhất một nghiệm là x=3π4x = \dfrac{3\pi}{4}.

b) Vì 3π4\dfrac{3\pi}{4} là một nghiệm nên ta có cot⁡3π4=−1\cot\dfrac{3\pi}{4} = -1, do đó:
cot⁡x=−1  ⇔  cot⁡x=cot⁡3π4.\cot x = -1 \;\Leftrightarrow\; \cot x = \cot\dfrac{3\pi}{4}.

Hàm số y=cot⁡xy = \cot x tuần hoàn với chu kì π\pi, nên tất cả các nghiệm của phương trình nhận được bằng cách cộng thêm vào 3π4\dfrac{3\pi}{4} một bội nguyên của π\pi. Vậy công thức nghiệm của phương trình là:
x=3π4+kπ(k∈Z).x = \dfrac{3\pi}{4} + k\pi \quad (k \in \mathbb{Z}).

Đáp số

Một điểm, hoành độ x=3π4x = \dfrac{3\pi}{4}x=3π4+kπ, k∈Zx = \dfrac{3\pi}{4} + k\pi,\ k \in \mathbb{Z}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.