Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 1.36 trang 41 SGK Toán 11

Bài tập cuối chương I   Đã kiểm chéo

Đề bài

Khi một tia sáng truyền từ không khí vào mặt nước thì một phần tia sáng bị phản xạ trên bề mặt, phần còn lại bị khúc xạ như trong Hình 1.26. Góc tới ii liên hệ với góc khúc xạ rr bởi Định luật khúc xạ ánh sáng
sin⁡isin⁡r=n2n1.\dfrac{\sin i}{\sin r} = \dfrac{n_2}{n_1}.
Ở đây, n1n_1 và n2n_2 tương ứng là chiết suất của môi trường 1 (không khí) và môi trường 2 (nước). Cho biết góc tới i=50°i = 50°, hãy tính góc khúc xạ, biết rằng chiết suất của không khí bằng 1 còn chiết suất của nước là 1,33.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 41 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 1.26: Sơ đồ phản xạ và khúc xạ ánh sáng. Đường thẳng ngang là mặt phân cách giữa môi trường 1 (phía trên, không khí, đánh số ①) và môi trường 2 (phía dưới, nước, đánh số ②). Tại điểm tới I trên mặt phân cách có đường pháp tuyến thẳng đứng NN' (N phía trên, N' phía dưới). Tia tới SI từ phía trên bên trái đi xuống điểm I, hợp với pháp tuyến góc tới ii. Tia phản xạ IS' đi lên phía trên bên phải, hợp với pháp tuyến góc phản xạ i′i' (bằng ii). Tia khúc xạ IR đi xuống phía dưới bên phải vào môi trường nước, hợp với pháp tuyến góc khúc xạ rr.

Lời giải

Theo Định luật khúc xạ ánh sáng:
sin⁡isin⁡r=n2n1.\dfrac{\sin i}{\sin r} = \dfrac{n_2}{n_1}.

Từ đó suy ra:
sin⁡r=n1n2sin⁡i.\sin r = \dfrac{n_1}{n_2}\sin i.

Thay i=50∘i = 50^\circ, n1=1n_1 = 1 (không khí), n2=1,33n_2 = 1{,}33 (nước):
sin⁡r=11,33⋅sin⁡50∘=sin⁡50∘1,33≈0,7661,33≈0,576.\sin r = \dfrac{1}{1{,}33}\cdot \sin 50^\circ = \dfrac{\sin 50^\circ}{1{,}33} \approx \dfrac{0{,}766}{1{,}33} \approx 0{,}576.

Vì rr là góc khúc xạ nên 0∘<r<90∘0^\circ < r < 90^\circ, do đó:
r=arcsin⁡(0,576)≈35∘.r = \arcsin(0{,}576) \approx 35^\circ.

Vậy góc khúc xạ r≈35∘r \approx 35^\circ.

Kiểm tra lại: với r≈35∘r \approx 35^\circ thì sin⁡50∘sin⁡35∘≈0,7660,574≈1,33=n2n1\dfrac{\sin 50^\circ}{\sin 35^\circ} \approx \dfrac{0{,}766}{0{,}574} \approx 1{,}33 = \dfrac{n_2}{n_1}, đúng với định luật khúc xạ.

Đáp số

r≈35∘r \approx 35^\circ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.