Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Bài 2.13 trang 51 SGK Toán 11

Bài 6. Cấp số cộng   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một kiến trúc sư thiết kế một hội trường với 15 ghế ngồi ở hàng thứ nhất, 18 ghế ngồi ở hàng thứ hai, 21 ghế ngồi ở hàng thứ ba, và cứ như vậy (số ghế ở hàng sau nhiều hơn 3 ghế so với số ghế ở hàng liền trước nó). Nếu muốn hội trường đó có sức chứa ít nhất 870 ghế ngồi thì kiến trúc sư đó phải thiết kế tối thiểu bao nhiêu hàng ghế?

Lời giải

Phân tích đề. Số ghế ở các hàng lần lượt là 15, 18, 21,…15,\ 18,\ 21,\dots, mỗi hàng sau hơn hàng liền trước 33 ghế. Vậy dãy số ghế ở mỗi hàng là một cấp số cộng với số hạng đầu u1=15u_1 = 15 và công sai d=3d = 3.

Gọi nn là số hàng ghế cần thiết kế. Tổng số ghế của nn hàng chính là tổng nn số hạng đầu của cấp số cộng:
Sn=n2[ 2u1+(n−1)d ]=n2[ 2⋅15+(n−1)⋅3 ]=n2 (3n+27).S_n = \frac{n}{2}\big[\,2u_1 + (n-1)d\,\big] = \frac{n}{2}\big[\,2\cdot 15 + (n-1)\cdot 3\,\big] = \frac{n}{2}\,(3n + 27).

Thiết lập điều kiện. Hội trường có sức chứa ít nhất 870870 ghế, nghĩa là
Sn≥870  ⇔  n2 (3n+27)≥870.S_n \ge 870 \;\Leftrightarrow\; \frac{n}{2}\,(3n + 27) \ge 870.

Nhân hai vế với 22 rồi chia cho 33:
n(3n+27)≥1740  ⇔  3n2+27n−1740≥0  ⇔  n2+9n−580≥0.n(3n + 27) \ge 1740 \;\Leftrightarrow\; 3n^2 + 27n - 1740 \ge 0 \;\Leftrightarrow\; n^2 + 9n - 580 \ge 0.

Giải bất phương trình. Xét phương trình n2+9n−580=0n^2 + 9n - 580 = 0 có Δ=92+4⋅580=81+2320=2401=492\Delta = 9^2 + 4\cdot 580 = 81 + 2320 = 2401 = 49^2, suy ra hai nghiệm
n=−9+492=20vàn=−9−492=−29.n = \frac{-9 + 49}{2} = 20 \quad\text{và}\quad n = \frac{-9 - 49}{2} = -29.

Vì hệ số của n2n^2 dương nên n2+9n−580≥0⇔n≤−29n^2 + 9n - 580 \ge 0 \Leftrightarrow n \le -29 hoặc n≥20n \ge 20. Do nn là số hàng ghế nên nn nguyên dương, ta được n≥20n \ge 20.

Kết luận. Số hàng ghế tối thiểu là n=20n = 20.

Kiểm tra lại đáp số.
- Với n=20n = 20: S20=202 (3⋅20+27)=10⋅87=870≥870S_{20} = \dfrac{20}{2}\,(3\cdot 20 + 27) = 10\cdot 87 = 870 \ge 870 (thỏa mãn).
- Với n=19n = 19: S19=192 (3⋅19+27)=192⋅84=798<870S_{19} = \dfrac{19}{2}\,(3\cdot 19 + 27) = \dfrac{19}{2}\cdot 84 = 798 < 870 (không đủ).

Vậy kiến trúc sư phải thiết kế tối thiểu 2020 hàng ghế.

Đáp số

20 hàng ghế

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.