Sách giáo khoa Toán 11 Tập một

Giải Vận dụng trang 55 SGK Toán 11

Bài 7. Cấp số nhân   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một nhà máy tuyển thêm công nhân vào làm việc trong thời hạn ba năm và đưa ra hai phương án lựa chọn về lương như sau:

– Phương án 1: Lương tháng khởi điểm là 5 triệu đồng và sau mỗi quý, lương tháng sẽ tăng thêm 500 nghìn đồng.

– Phương án 2: Lương tháng khởi điểm là 5 triệu đồng và sau mỗi quý, lương tháng sẽ tăng thêm 5%.

Với phương án nào thì tổng lương nhận được sau ba năm làm việc của người công nhân sẽ lớn hơn?

Lời giải

Phân tích chung. Ba năm làm việc gồm 3×4=123 \times 4 = 12 quý. Trong mỗi quý lương tháng giữ nguyên và người công nhân làm 33 tháng, nên tổng lương cả ba năm =3×= 3 \times (tổng các mức lương tháng của 1212 quý). Ta lần lượt tính tổng 1212 mức lương tháng (đơn vị: triệu đồng) theo hai phương án.

Phương án 1. Lương tháng ở các quý lập thành một cấp số cộng với số hạng đầu u1=5u_1 = 5 và công sai d=0,5d = 0,5.

Tổng 1212 số hạng đầu:
S12=122[2u1+(12−1)d]=6(2⋅5+11⋅0,5)=6⋅15,5=93 (triệu đồng).S_{12} = \frac{12}{2}\big[2u_1 + (12-1)d\big] = 6\big(2\cdot 5 + 11\cdot 0,5\big) = 6\cdot 15,5 = 93 \text{ (triệu đồng)}.

Tổng lương sau ba năm theo phương án 1:
A=3⋅S12=3⋅93=279 (triệu đồng).A = 3\cdot S_{12} = 3\cdot 93 = 279 \text{ (triệu đồng)}.

Phương án 2. Lương tháng ở các quý lập thành một cấp số nhân với số hạng đầu v1=5v_1 = 5 và công bội q=1+5%=1,05q = 1 + 5\% = 1,05.

Tổng 1212 số hạng đầu:
T12=v1⋅q12−1q−1=5⋅1,0512−11,05−1.T_{12} = v_1\cdot\frac{q^{12} - 1}{q - 1} = 5\cdot\frac{1,05^{12} - 1}{1,05 - 1}.

Vì 1,0512≈1,79591,05^{12} \approx 1,7959 nên:
T12≈5⋅1,7959−10,05=5⋅0,79590,05≈5⋅15,917≈79,59 (triệu đồng).T_{12} \approx 5\cdot\frac{1,7959 - 1}{0,05} = 5\cdot\frac{0,7959}{0,05} \approx 5\cdot 15,917 \approx 79,59 \text{ (triệu đồng)}.

Tổng lương sau ba năm theo phương án 2:
B=3⋅T12≈3⋅79,59≈238,76 (triệu đồng).B = 3\cdot T_{12} \approx 3\cdot 79,59 \approx 238,76 \text{ (triệu đồng)}.

So sánh và kết luận. Vì A=279>B≈238,76A = 279 > B \approx 238,76 nên phương án 1 cho tổng lương sau ba năm lớn hơn.

Đáp số

Phương án 1 lớn hơn: A=279A = 279 triệu đồng >B≈238,76> B \approx 238,76 triệu đồng

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.